هرگاه زوال خورشيد شد ، وقت ظهر و عصر داخل شده است و چون خورشيد غروب كرد ، وقت مغرب و عشاء وارد شده است . « 1 »
شيخ طوسى با سند خود از عبيد بن زراره نقل مىكند : از امام صادق عليه السلام دربارهء وقت ظهر و عصر پرسيدم . فرمود :
چون زوال خورشيد شود ، وقت ظهر و عصر داخل مىشود ، الّا اينكه اين قبل از آن است ، آنگاه تو در وقت هر دو قرار دارى تا آنكه خورشيد غروب كند . « 2 »
روايات به اين مضمون زياد است كه به اين مقدار بسنده مىكنيم .
پس وقتى نمازها سه وقت دارند ، معلوم مىشود كه جمع بين دو نماز ، اشكالى ندارد ، تنها فضيلت اول وقت از دست مىرود ، نه اصل وقت . به همين خاطر از ائمهء اهلبيت عليهم السلام روايت شده است كه جدا خواندن افضل از با هم خواندن است . به عنوان نمونه و تبرك ، چند روايت را كه به جواز جمع تصريح دارد مىآوريم ، هر چند كه مسأله از ضروريات فقه شيعه است .
1 - صدوق از عبداللَّه بن سنان از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله با يك اذان و دو اقامه ، نماز ظهر و عصر را با هم خواند ، نيز با يك اذان و دو اقامه ، نماز مغرب و عشاء را در حضر با هم خواند ، بىآنكه بيمارى و علّت خاصى باشد . « 3 »
2 - نيز از اسحاق بن عمار ، از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز ظهر و عصر را در يكجا خواند ، بدون آنكه علت و سببى باشد . عمر - كه از ديگران گستاختر نسبت به او بود - گفت : آيا در نماز ، چيز تازهاى رخ داده است ؟ فرمود : نه ، خواستم بر امّتم توسعه داده باشم . « 4 »
3 - كلينى با سند خود از زراره از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود :
هامش
( 1 ) . الفقيه : ج 1 ، ص 140 ، نيز حديث 1 ، از باب 17 همين ابواب .
( 2 ) . التهذيب : ج 2 ، ص 26
( 3 ) . الفقيه : ج 1 ، ص 186 ، شماره 886
( 4 ) . علل الشرايع : ص 321 ، باب 11