مخالف و كسى را كه مىخواهد غذاى او را بگيرد دفع نمايد . و براى هر يك از شهوت و كراهت و اراده و غضب اسبابى است كه شمارش آنها ممكن نيست .
امّا مجرّد ادراك و شناخت و ميل و رغبت و ارادهء غذا ، مادامى كه جستجو و گرفتن بالفعل آن بوسيلهء آلات جستن و برداشتن تحقّق نيابد ، فايده ندارد . پس چه بسا زمين گيرى كه چيزى را كه دور از اوست ادراك مىكند و به آن شوق و ميل و اراده دارد ، ليكن چون پاندارد رفتن به سوى آن برايش ممكن نيست ، يا به سبب نداشتن دست يا فلج بودن يا عذرى ديگر نمىتواند آن را بردارد و بخورد . پس ناگزير بايد آلات و اعضائى براى حركت و قدرتى بر حركت در اين آلات وجود داشته باشد تا حركت آنها به مقتضاى خواهش و طلب باشد . از اين رو خداى تعالى براى تو اعضائى آفريد كه ظاهر آنها را مىبينى و اسرار آنها را نمىشناسى . بعضى از آنها براى جستجوى غذاست ، مانند پا براى انسان و بال براى پرندگان و چهار دست و پا براى چهار پايان . و برخى آلت دفع موذى و دفع مانع طلب غذاست ، مانند شاخ براى بعضى از حيوانات و دندانها براى پاره اى ديگر و چنگال براى برخى ديگر ، و براى انسان اسلحه آفريد كه بجاى آن آلت است . و بعضى از آنها آلت بر گرفتن غذا براى خوردن است ، مانند دست در انسان . و براى هر يك از اين اعضاء اسباب و حكمتهاى بىشمار است ، و اندكى از اين حكمتها و شگفتيها در باب تفكَّر ذكر شد .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 327
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٢٧