تتميم وفا و پايدارى در دوستى
بدان كه دوستى برادران براى خدا وقتى تمام و كامل است كه بر آن و لوازم آن و مداومت بر آن تا مرگ و حتّى بعد از آن با فرزندان و دوستان او وفا و پايدارى شود . و ضدّ وفا « جفا » ست ، و آن قطع محبّت يا بعضى از لوازم آن در ايام زندگانى يا بعد از مرگ نسبت به فرزندان و دوستان اوست . و اگر در دوستى وفا نباشد فايده اى بر آن مترتّب نيست ، زيرا مراد از اين گونه دوستى آخرت است ، پس اگر پيش از مرگ قطع شود آن سعى ضايع مىگردد و عمل از ميان مىرود ، و از اين رو رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم درباره هفت نفرى كه خداوند در قيامت جزاى ظلم آنان را مىدهد فرمود : « و دو برادرى كه با يكديگر براى خدا گرد آمدند و سپس از هم جدا و پراكنده شدند » .
روايت است كه : « رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم يكى از پير زنان را هر گاه به نزد او مىآمد اكرام مىفرمود ، از سبب آن پرسيدند ، فرمود : وى در ايّام حيات خديجه به خانه ما مىآمد ، وفادارى و پاسدارى عهد از دين است » .
پس مراعات جميع دوستان و خويشان و بستگان محبوب از نشانه هاى وفاست ، و مراعات ايشان از مراعات خود محبوب دلنشينتر است ، زيرا شادمانى او به تفقّد و دلجوئى متعلَّقان از فرح به تفقّد خود او بيشتر مىگردد ، كه نيرومندى دوستى و مهربانى شناخته نمىشود مگر آنكه از محبوب به هر كه متعلق به اوست برسد ، حتّى قوّت محبّت با كسى به جائى مىرسد كه سگ در خانه محبوب در نظر او از ديگر سگان امتيازى مىيابد .
و شكَّى نيست كه محبّت اگر منقطع گردد - و لو بعد از مرگ - دوستى براى خدا نيست ، زيرا محبّت در راه خدا هميشگى و بىانقطاع است . و اينكه گفتهاند « كمى وفا بعد از وفات بهتر از بسيار آن در حال حيات است » براى اين
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 238
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٣٨