فصل 31 نيّت مؤمن از عمل او بهتر است
چون دانستى كه نيّت روح عمل و حقيقت آن است ، و فايده عمل بر نيّت متوقف است نه بر عكس ، و غرض اصلى از عمل كشش و گرايش دل به سوى خداى تعالى است و اين بستگى دارد به نيّت ، پس آن بهتر از عمل است ، به اين معنى كه عمل هر گاه به دو جزء تحليل شود جزء قلبى - يعنى نيّت - از جزء جسمانى - يعنى آنچه از اعضاء و جوارح صادر مىشود - بهتر است ، و ثوابى كه مترتّب بر دل است بيش از ثوابى است كه بر اعضاء مترتّب است ، و از اين رو خداى سبحان مىفرمايد :
« لَن يَنالَ الله لُحُومُها وَلا دِماؤُها وَلكِن يَنالُه التَّقوى مِنكُم » 22 : 37 ( حج ، 37 ) « گوشت و خون آنها ( قربانيها ) به خدا نمىرسد و ليكن تقوا و پرهيزكارى شما به او مىرسد » . زيرا مقصود از ريختن خون قربانى برگرداندن دل از حبّ دنياست ، و بذل كردن آن همانا برگزيدن رضاى خداست ، نه بذل كردن مجرّد خون و گوشت ، و گرايش دل فقط هنگام جزم نيّت و همّت حاصل مىشود ، اگر چه مانعى عمل را باز دارد . و از اين رو وارد شده است كه : هر كه همّتش كار نيكى باشد ولى عمل را انجام ندهد براى او حسنه اى نوشته مىشود ، زيرا همّت و نيّت دل گرايش آن است به خير و انصراف آن است از هوى ، و اين هدف و غايت اعمال
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 153
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٥٣