فصل 30 عبادت آزادگان و مزدوران و بردگان
از آنچه گفته شد معلوم مىشود كه : هيچ عملى از عبادت و طاعت خدا به شمار نمىآيد به طورى كه پاداش و اجر اخروى بر آن مترتّب شود مگر آنچه تقرب به خدا و سراى آخرت ، يعنى خشنودى و رضاى خدا ، اراده شده باشد ، بدون غرضى ديگر از اغراض دنيوى ، يا اينكه به وسيله آن وصول به ثواب او يا رهائى از عذاب او قصد شده باشد . پس كسى كه از عبادت خدا خشنودى و رضاى محض او را اراده كند ، و عبادت را خالص گرداند زيرا او را اهل و شايسته عبادت مىداند ، و براى محبّتى كه به او دارد به سبب آنچه از جلال و جمال و عظمت و لطف او مىشناسد ، پس او را دوست دارد و به او اشتياق مىورزد ، و غير او را نمىخواهد ، و به غير حب و انس او و استغراق در درياى شهود او مسرور و شادمان نمىشود ، بلكه به عبادت و طاعت او و دل به سوى او كردن شاد مىگردد : جزاى او همين است كه خدا او را دوست مىدارد و او را بر مىگزيند ، و به قرب معنوى و روحانى او را به خود نزديك مىسازد ، چنان كه در حق چنين كسى كه اين صفت دارد مىفرمايد :
« وَانَّ لَه عِندَنا لَزُلفى وَحُسنَ مَآب » 38 : 40 ( ص ، 25 و 40 ) « و او را نزد ما تقرّب و سرانجام نيك است » .