جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 147

« بنده مؤمن فقير مىگويد : پروردگارا به من [ مال ] روزى كن تا از نيكى راههاى خير چنين و چنان كنم ، و چون خداى عز و جل بداند كه نيّتش راست است براى او همان پاداش را مىنويسد كه اگر بجا مىآورد مىنوشت ، كه خدا وسعت بخش و كريم است » . و از آن حضرت عليه السّلام در باره حدّ عبادت كه اگر كسى انجام دهد وظيفه خود را ادا كرده است پرسيدند ، فرمود : « حسن النّيّة بالطَّاعة » « حسن نيّت به اطاعت است » . و فرمود : « انّما خلَّد اهل النّار في النّار لأنّ نيّاتهم كانت فى الدّنيا أن لو خلَّدوا فيها أن يعصوا اللَّه - تعالى - ابدا ، و انّما خلَّد أهل الجنّة في الجنّة لأنّ نياتهم كانت في الدّنيا أن لو بقوا فيها ان يطيعوا اللَّه أبدا ، فبالنّيّات خلَّد هؤلاء و هؤلاء ، ثمّ تلا قوله تعالى : » قُل كُلٌّ يَعمَلُ عَلى شاكِلَتِه « 17 : 84 ( اسراء ، 48 ) قال : على نيّته » ( 1 ) « دوزخيان در دوزخ جاودانند زيرا نيّتشان در دنيا اين بود كه اگر در آن جاودان باشند همواره نافرمانى خداى تعالى كنند ، و بهشتيان در بهشت جاودانند زيرا نيّتشان در دنيا اين بود كه اگر در آن باقى بمانند هميشه خدا را اطاعت كنند ، پس اينها و آنها به سبب نيّت خويش جاودانى شدند ، آنگاه قول خداى تعالى را تلاوت كرد : » بگو هر كس بر طريقه [ يا طينت ] خويش عمل مىكند « ، فرمود : يعنى طبق نيّت خويش » . و امثال اين اخبار بىشمار است . و شبهه اى نيست كه ستون اعمال نيّت است ، و عمل نيازمند نيّت است تا خير گردد ، و حال آنكه نيّت في نفسه خير است اگر چه عمل متعذّر ( دشوار يا محال ) باشد ، و يارى و كمك خداى تعالى براى بنده به قدر نيّت اوست ، پس هر كه نيّتش تمام باشد كمك و يارى خدا براى او تمام است ، و اگر ناقص باشد به همان اندازه نقصان يابد ، چه بسا عمل كوچكى كه نيّت آن را بزرگ سازد ، و بسا عمل بزرگى كه نيّت كوچكش گرداند ، و از اين رو بود كه پيشينيان نيّت عمل را همانند خود عمل مىآموختند . نقل كرده‌اند كه : « يكى از اهل