« هر كه هموزن ذرّه اى نيكى كند آن را مىبيند و هر كه هموزن ذرّه اى بدى كند آن را مىبيند » .
و بنا بر اين همواره در مقام شهود و حضور در پيشگاه اوست . و از اين رو لحظه اى از شرمسارى و اشتغال به وظايف ادب و خدمتگزارى جدا نمىشود . و سعى او در پاكسازى باطن خويش از رذائل و آراستن خود به فضائل ، از آنجا كه زير چشم هميشه بيدار خداوند است ، بيشتر است از زيور كردن ظاهر خود براى همنوعان .
و خلاصه : كسى كه يقين دارد كه خداى تعالى اعمال پنهان و آشكار او را مىبيند و نيز به پاداش و حساب يقين دارد همواره در مقام فرمان بردن او امر و دورى جستن از نواهى خداوند است .
و از نشانه هاى يقين او به الطاف خداوند دربارهء وى از انواع نعمتها و نيكيها ، اين است كه پيوسته در مقام انفعال و شرمسارى و سپاسگزارى براى منعم حقيقى است .
و يقين او به بهجت و سرورى كه خداوند در سراى آخرت به مؤمنان مىدهد و آنچه براى بندگان زبده و خالص خود آماده كرده كه « چشمى نديده و گوشى نشنيده و به قلب هيچ كس خطور نكرده است » سبب مىشود كه همواره در مقام طمع و اميد باشد .
و كسى كه يقين دارد كه همهء امور به خداى سبحان مستند است و آنچه در عالم صادر مىشود به حكمت و مصلحت و عنايت ازلى اوست و به نظام خير و احسن مربوط است هميشه در مقام صبر و تسليم و رضا به قضاى الهى است بدون اينكه اين حال او دگرگون شود .
و هر كه يقين دارد كه مرگ حادثه اى عظيم است و حوادث بعد از مرگ شديدتر و هولانگيزتر است همواره محزون و غمگين بسر مىبرد .
و كسى كه به پستى و فناپذيرى دنيا يقين دارد به آن ميل نمىكند . امام صادق عليه السّلام دربارهء گنجى كه در قرآن از آن ياد شده :
« وَكانَ تَحْتَه كَنْزٌ لَهُما » 18 : 82 ( كهف ، 82 )
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 180
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٨٠