گذارد . و آمده است كه گريزندهء از عيال به منزلت بندهء گريخته است كه نماز و روزهء او مقبول نباشد تا بديشان باز نگردد . و كسى كه از قيام نمودن به حق ايشان عاجز آيد اگر چه حاضر بود گريخته بود . و حق تعالى فرموده است ، قوله تعالى : قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً « 135 » . ما را فرموده است كه ايشان را از آتش نگاه داريم ، چنان كه نفسهاى خود را . و آدمى وقت باشد كه به حق نفس خود قيام نتواند نمود ، و چون نكاح كند حق متضاعف شود ، و با نفس او نفسى ديگر ضمّ گردد . و نفس بد فرماى است ، و چون بسيار شود ، بدفرمايى بسيار شود و براى آن يكى از بزرگان عذر تزويج بر اين جمله تقرير كرده است كه من با نفس خود در ماندهام ، نفسى ديگر با او چگونه ضم كنم !
اى ، موش در سوراخ خود نگنجيد جارويى به دم خود بر آويخت . و براى اين إبراهيم ادهم - رحمة اللّه عليه - عذر خود بدين جمله فرمود كه عورتى را به نفس خود نفريبم كه مرا به ايشان حاجتى نيست . كه يكى از حقوق ايشان آن است كه ايشان را ممتّع « 136 » گردانند و با ايشان چنان مباشرت كنند كه تحصين « 137 » ايشان حاصل آيد ، و من از آن عاجزم . و بشر بر اين جمله بگفت كه مانع من از نكاح قول حق تعالى است : وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ « 138 » . و نيز چنين گفتى كه اگر ماكيانى عيال من باشد ترسم كه جلّادى شوم . و سفيان ثورى را بر در سلطان ديدند « 139 » ، گفتند : اين جاى تو نيست . فرمود : و هل رأيت ذا عيال أفلح ؟ اى ، هيچ عيالدارى ديدهاى كه رهايش يافته است ؟ و گفتى « 140 » :