ندانند كه بدان متأذّى شده ، و چون باز گشتندى آن گاه جامه بشستى .
و از آن جمله آن كه با همه خلق خندان و گشاده روى و نرم بود . پيغامبر - عليه السّلام - گفت :
أ تدرون على من حرّمت النّار ؟ اى ، مىدانيد كه آتش بر كه حرام شده است ؟ گفتند : خداى و پيغامبر او داناترند . گفت : على اللّيّن الهيّن السّهل القريب ، اى ، بر نرمخوى آسان آسانگير نزديك « 283 » . و ابو هريره روايت كرد كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : انّ اللّه يحبّ السّهل الطّلق ، اى ، خداى - عز و جل - هر آسانگير گشاده روى را دوست مىدارد . و يكى از ايشان گفت كه يا رسول اللّه ، مرا به كارى راه نماى كه مرا در بهشت برد . گفت : انّ من موجبات المغفرة بذل السّلام و حسن الكلام ، اى ، از موجبات آمرزش سلام را به كار داشتن و سخن نيكو گفتن است . و عبد اللّه عمر گفت : البرّ شيء هيّن : وجه طليق و كلام ليّن ، اى ، نيكويى چيزى آسان است : روى گشاده و سخن نرم . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : اتّقوا النّار و لو بشقّ تمرة فان لم تجدوا فبكلمة طيّبة ، اى ، از آتش بپرهيزيد اگر چه به نيم خرما باشد ، و اگر نيابيد به سخنى خوش . و گفت : انّ في الجنّة لغرفا يرى ظهورها من بطونها و بطونها من ظهورها ، اى : در بهشت غرفههايى است كه از درون آن بيرون آن ديده شود و از بيرون آن اندرون آن . اعرابيى گفت : يا رسول اللّه ، آن كه را باشد ؟ گفت : لمن طيّب الكلام و اطعم الطّعام و صلّى باللّيل و النّاس نيام ، اى ، آن كس را باشد كه سخن خوش گويد و نان دهد و نماز گزارد به شب در آن حال كه مردمان خفته باشند . معاذ جبل روايت كرد كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : أوصيك بتقوى اللّه و صدق الحديث و الوفاء بالعهد و اداء الامانة و ترك الخيانة و حفظ الجار و رحمة على اليتيم و لين الكلام و بذل السّلام و خفض الجناح ، اى ، وصيت مىكنم تو را به ترسيدن از خداى تعالى و پرهيزيدن از مخالفت فرمان او و راست گفتن و عهد را به پايان رسانيدن و گزاردن امانت و گذاشتن خيانت و نگاه داشت حق همسايه و به بخشيدن بر يتيم و سخن نرم گفتن و سلام را به كار داشتن و فروتنى كردن . انس گفت : زنى پيش پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - آمد و گفت : مرا به تو حاجتى هست ، و جماعتى از صحابه به خدمت او بودند ، آن زن را گفت : اجلسي في اىّ نواحى السّكك شئت اجلس إليك ، اى ، در هر سويى از راه كه خواهى بنشين كه من آن جا آيم .
پس آن زن در كنارى بنشست و پيغامبر بر وى آمد و كار وى به إتمام رسانيد . و وهب منبّه گفت : در
هامش
( 283 ) در شرح زبيدى : قريب من الناس ( نزديك به مردم ) .