الرّجل بنفسه عند القتال و عند الصّدمة ، و الاختيال الّذي يبغضه اللّه الاختيال في الباطل ، اى ، از غيرت چيزى است كه دوست دارد آن را خداى تعالى ، و از آن ، چيزى كه دشمن دارد خداى تعالى ، و از خراميدن چيزى است كه دوست دارد آن را خداى تعالى ، و از آن ، چيزى كه دشمن دارد ، و اما غيرتى كه دوست دارد آن را خداى تعالى غيرتى است در ريبت ، و غيرتى كه آن را دشمن دارد غيرتى است در غير ريبت ، و خراميدنى كه دوست دارد آن را خداى تعالى خراميدن مرد است در وقت كارزار و در حال صدمه ، و خراميدنى كه دشمن دارد خداى خراميدن است در باطل . و پيغامبر صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : انّى لغيور و ما من امرئ لا يغار الاّ منكوس القلب ، اى ، من غيورم ، و هيچ مردى بى غيرت نيست كه نه دلش نگونسار است .
و طريقى كه از غيرت فارغ آرد آن است كه مردان بر او « 313 » درون نروند و او به بازار نيايد .
و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - دختر خود فاطمه را - رضى اللّه عنها - پرسيد كه زن را چه چيز بهتر ؟ گفت : آن كه مردى را نبيند و مرد او را نبيند . پس پيغامبر او را در آغوش خود آورد و فرمود ، قوله تعالى :
ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ
« 314 » ، و سخن او استحسان « 315 » فرمود . و صحابه روزنها و منفذها كه در ديوار بودى بستندى تا زنان بر مردان مطّلع نشوند . و معاذ قوم « 316 » خود را ديد كه در روزنى مىنگريست ، وى را [ 52 ] بزد . و وقتى او را ديد كه سيبى كه بعضى از آن بخورده بود به غلام وى داد ، هم بزد . و عمر - رضى اللّه عنه - گفت : اعروا النّساء يلزمن الحجال ، اى ، زنان را برهنه داريد تا حجلههاى « 317 » خود لازم گيرند . و اين براى آن گفت كه ايشان با هيئت بد به بيرون آمدن رغبت نكنند .
و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - زنان را در حضور مسجد دستورى مىداد « 318 » . و در اين زمان « 319 » صواب آن است كه ايشان را منع كنند ، مگر زالان را ، بل هم در زمان صحابه منع ايشان صواب ديده بود . عايشه - رضى اللّه عنها - گفتى : اگر پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - بدانستى كه زنان پس از وى چه محدّثها پيدا خواهند آورد ، ايشان را از بيرون آمدن منع كردى . و وقتى عبد اللّه عمر روايت كرد كه پيغامبر - عليه السّلام - فرمود : لا تمنعوا إماء اللّه مساجد اللّه ، اى ، پرستاران خداى
هامش
( 313 ) بر او ، بر زن .
( 314 ) آل عمران 3 - 34 .
( 315 ) استحسان ، نيك شمردن ، پسنديدن .
( 316 ) قوم ، همسر .
( 317 ) حجله ( در عربى : حجله ) ، خانهء مدوّر گنبد مانند كه با پرده پوشيده شود .
( 318 ) اجازهء رفتن به مسجد مىداد .
( 319 ) زمان غزالى .