را از مسجدها باز مداريد . يكى از فرزندان وى گفت : بل باز داريم . عبد اللّه وى را بزد ، و بر وى در خشم شد و گفت : مىشنوى كه من از پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - روايت مىكنم و تو بل مىگويى . و او بر اين مخالفت به سبب تغيّر روزگار جرئت نموده بود ، و عبد اللّه بدان به وى در خشم شد كه ظاهرا « 320 » ، بى اظهار عذر ، لفظ مخالفت اطلاق كرد .
و پيغامبر - عليه السّلام - در عيدهاى مخصوص ايشان را دستورى داده بود كه بيرون آيند ، و ليكن فرمود كه جز به رضاى شوى بيرون نيايند . و امروز نيز بيرون آمدن زنى عفيفه به رضاى شوى مباح است ، و ليكن در خانه نشستن به سلامت نزديكتر بود . و بايد كه جز به مهمى بيرون نيايد ، كه براى نظاره و كارهايى كه مهم نباشد بيرون آمدن مروت را باطل كند ، و بسيار باشد كه به فساد انجامد .
و چون بيرون آيد چشم را از ديدن مردمان بخواباند . و نمىگوييم كه روى مردان در حق او عورت است ، چنان كه روى زن در حق مردان ، بل آن چون روى كودك امرد است در حق مرد ، كه نظر در او آن گاه حرام بود كه بيم فتنه باشد بس . پس اگر فتنه نباشد باكى نبود ، كه مردان هميشه روى برهنه بودهاند و زنان با نقاب بيرون آيند . و اگر روى مردان در حق زنان عورت بودى ايشان را هم نقاب فرمودندى ، و الاّ از بيرون آمدن جز بضرورت ممنوع بودندى . و السلام .
أدب ششم اعتدال در نفقت .
( 1 ) نبايد كه نفقت تنگ دارد و نبايد كه اسراف كند ، بل ميانه روى برزد .
چنان كه در كلام مجيد مىفرمايد ، قوله تعالى :
كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
« 321 » ، اى بخوريد و بياشاميد و اسراف مكنيد كه حق تعالى اسراف كنندگان را دوست ندارد . و فرمود ، قوله تعالى :
وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ
« 322 » ، اى ، دست خود را با گردن خود بسته مگردان و مگستران آن را كل گسترانيدن ، اى ، بخل مورز و اسراف مكن .
پيغامبر - عليه السّلام - فرمود : خيركم خيركم لاهله ، اى ، بهترين شما آن است كه با اهل خود بهتر باشد . و فرمود : دينارا أنفقته في سبيل اللّه و دينارا أنفقته في رقبة و دينارا تصدّقت به على مسكين و دينارا أنفقته على أهلك ، أعظمها اجرا الّذي أنفقته على أهلك ، اى ، دينارى كه در راه خداى تعالى نفقت كنى و دينارى كه بر رقبه نفقت كنى و دينارى كه به مسكينى صدقه كنى و دينارى كه بر اهل خود نفقت
هامش
( 320 ) ظاهرا ، آشكارا .
( 321 ) اعراف 7 - 31 .
( 322 ) إسراء 17 - 29 .