و خواندن أبو موسى « 72 » را استماع فرمود ، گفت : لقد أوتي هذا من مزامير آل داود . اى ، وى را از حسن صوت و طيب لحن داود نصيبى دادهاند . بو موسى چون اين سخن بشنيد گفت : لو اعلم انّك كنت تسمع لحبّرته لك تحبيرا . اى ، اگر بدانستمى كه تو استماع مىفرمايى ، در نيكو خواندن وى تو را « 73 » مبالغت نمودمى .
و هيثم قارى ، پيغامبر را - صلى اللّه عليه - در خواب ديد ، فرمود كه تو هيثمى كه قرائت را به صوت خود آراسته مىگردانى ؟ گفت : آرى [ 464 ] فرمود : جزاك اللّه خيرا . و آمده است كه اصحاب پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - فراهم آمدندى ، يكى را بفرمودندى تا سورتى از قرآن بخواند . و عمر - رضى اللّه عنه - بو موسى را گفتى : پروردگار مرا فراياد ما ده . او خواندن گرفتى ، تا نزديك بودى كه نماز از اول وقت به ميانه رسيدى ، گفتندى : يا امير المؤمنين الصّلاة الصّلاة ! و او فرمودى : او لسنا في صلوة ؟ « 74 » و اين سخن اشارت به قول حق تعالى دارد :
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
. « 75 » پيغامبر - عليه السلام - گفت : من استمع إلى آية من كتاب اللّه عزّ و جلّ كانت له نورا يوم القيامة .
اى ، هر كه آيتى از كتاب حق تعالى استماع كند روز قيامت آن آيت وى را نورى باشد . و در روايتي ديگر : كتب له عشر حسنات . اى ، ده نيكى براى وى بنويسند . و چون ثواب استماع بسيار است و سبب آن خواننده است ، او هم در آن شريك باشد ، مگر آن كه قصد او ريا و تصنع بود .
باب سوم در اعمال باطن خواندن
( 1 ) و آن ده است : فهم اصل سخن ، پس تعظيم ، پس حضور دل ، پس تدبّر ، پس تفهّم ، پس تخلّى « 76 » از موانع فهم ، پس تخصص ، پس تأثر ، پس ترقى ، پس تبرّى .
اول - فهم عظمت سخن
( 2 ) و فضل و لطف بارى - سبحانه و تعالى - در حق خلق ، بدانچه از عرش جلال خود به درجهء فهم
هامش
( 72 ) ابو موسى اشعرى .
( 73 ) تو را ، براى تو .
( 74 ) آيا در نماز نيستيم ؟
( 75 ) عنكبوت 29 - 45 .
( 76 ) تخلّى ، خود را از هر انديشهاى خالى كردن .