و براى اين در مصحف خواندن « 70 » فاضلتر ، چه عمل بصر و تأمل در مصحف و برداشتن آن در [ أجر ] افزايد و ثواب به سبب آن افزودن شود . و گفتهاند : يك ختم در مصحف برابر هفت ختم باشد ، [ چه نگريستن در مصحف نيز عبادت است ] . و دو مصحف عثمان - رضى اللّه عنه - از بسيارى خواندن [ وى ] در آن ، پاره پاره [ 463 ] شده بود . و بسيارى از صحابه در مصحف خواندندى ، و كراهيت داشتندى كه روزى بگذرد و در مصحف نبينند . و بعضى فقهاى مصر در سحرگاهى به خدمت شافعى رفتند ، مصحف پيش او بود ، ايشان را گفت : فقه شما را از قرآن مشغول كرده است . من نماز خفتن بگزارم و مصحف پيش گيرم ، تا بامداد نشود آن را برندارم .
دهم - نيكو خواندن
( 1 ) و آراستن آن به گردانيدن آواز ، بىافراطى كه نظم آن را بگرداند ، چه آن سنت است . پيغامبر - عليه السلام - گفت : زيّنو القرآن بأصواتكم . اى ، قرآن را به آواز خود بياراييد . و نيز گفت : ما اذن اللّه لشيء اذنه لحسن الصّوت بالقرآن . اى ، حق تعالى هيچ چيزى را چنان استماع نفرمايد كه آواز خوش را در خواندن قرآن . و گفت : ليس منّا من لم يتغنّ بالقرآن . و تغني را به بىنيازى تفسير كردهاند و آن بعيد است ، و ترنم و گردانيدن لحن هم گفتهاند و اين موافق لغت است . و آمده است كه پيغامبر - عليه السلام - عايشه را انتظار نمودى ، چون وقتى ديرتر آمد فرمود : به چه سب ديرتر آمدى ؟ گفت :
يا رسول اللّه ، قرآن خواندن مردى را استماع مىكردم كه آوازى خوشتر از آن نشنيدهام . پيغامبر - عليه السلام - هم برخاست و ديرى آن را استماع فرمود ، پس بازگشت و گفت : اين سالم ، مولى ابى حذيفه « 71 » است ، الحمد للَّه الّذي جعل في امّتى مثله . و شبى گوش به عبد اللّه مسعود داشت ، ابو بكر و عمر در خدمت او بودند ، هر سه ديرى بايستادند ، پس گفت : من أراد ان يقرأ القرآن غضّا [ طريّا ] كما انزل فليقرأه على قراءة ابن امّ عبد . اى ، هر كه خواهد كه قرآن را [ تر ] و تازه ، چنان كه نازل شده است ، خواند بايد كه به قرائت پسر امّ عبد خواند ، و امّ عبد مادر وى بود .
و پيغامبر ابن مسعود را گفت : بخوان . گفت يا رسول اللّه ، قرآن بر شما منزل شده است من خوانم ؟ فرمود : انّى احبّ ان أسمعه من غيرى . اى ، دوست دارم كه از غير خود بشنوم . پس عبد اللّه مىخواند و پيغامبر - عليه السلام - مىگريست .
هامش
( 70 ) قرآن را در مصحف خواندن ، از روى خط خواندن نه از حافظه .
( 71 ) مولاى أبو حذيفه .