به إتمام رسانيد ، و چون فارغ شد نعلين برداشت و بازگشت ، و آن روز او امير مدينه بود .
و دليل [ 462 ] استحباب جهر آن است كه روايت كردهاند كه جماعتى از صحابه در نماز شب بلند مىخواندند ، پيغامبر - عليه السلام - چون بشنيد تصويب كرد . و پيغامبر - عليه السلام - گفت : إذا قام أحدكم من اللّيل يصلّى فليجهر بقراءته ، فانّ الملائكة و عمّار الدّار يستمعون إلى قراءته و يصلّون بصلاته . اى ، چون يكى از شما شب نماز گزارد بايد كه بلند خواند ، چه فريشتگان و عمّار خانهاى « 66 » كه تالى « 67 » ساكن آن باشد « 68 » خواندن وى را استماع كنند و در نماز وى را مقتدى باشند . و پيغامبر - عليه السلام - بر سه كس از صحابه گذشت . يكى بو بكر ، و او آهسته مىخواند ، از خواندنش بپرسيد ، گفت : انّ الّذي أناجيه هو يسمعني ، اى ، با كسى كه مناجات مىكنم مىشنود . و دوم عمر ، و او بلند مىخواند ، و از وى هم بپرسيد ، گفت : اوقظ الوسنان و ازجر الشّيطان ، اى ، خفته را بيدار كنم و ديو را باز دارم . و سوم بلال ، و او آيات متفرق از هر سورتى مىخواند ، از وى بپرسيد ، گفت : اخلط الطّيّب بالطّيّب ، اى ، پاك را با پاك مىآميزم . پيغامبر - عليه السلام - فرمود :
كلّكم قد أحسن و أصاب ، اى ، همه نيكو كردهايد و مصيبيد .
و وجه تلفيق اين احاديث آن است كه پنهان خواندن از ريا و تصنع دور تر است ، و در حق كسى كه بر خود از آن بترسد فاضلتر ، و اگر نترسد و بلند خواندن او وقت نماز كنندهء ديگر را مشوّش نكند ، بلند خواندن فاضلتر ، زيرا كه عمل در او بيشتر است ، و فايدهء آن به غيرى هم متعلق است ، و خير متعدّى به از لازم ، [ چه آن ] دل خواننده را بيدار كند و همت در تفكر آن جمع گرداند و سمع وى را بدان مصروف دارد و به بلندى آواز خواب را براند و [ در ] نشاط خواننده بيفزايد و كاهلى او كم كند ، و بيدار شدن خفتهاى بدان توقع توان كرد ، و او سبب احياى وى شود . « 69 » و [ باشد كه ] بطّالى غافل وى را بيند ، به سبب وى در نشاط آيد و مشتاق خدمت شود . و چون چيزى از اين نيتها حاضر شود ، جهر فاضلتر . و اگر اين نيتها جمع شود ثواب متضاعف باشد ، و عمل نيك مردان به كثرت نيتها نما پذيرد و ثوابهاشان متضاعف شود ، چه اگر در يك عمل ده نيت باشد ده ثواب يابند .
هامش
( 66 ) عمّار خانه ، اهالى خانه .
( 67 ) تالى ، تلاوت كننده .
( 68 ) در نسخهء خطى : « عمّار خانهاى بر تالى كه ساكن آن باشد » ، كه در متن تصحيح شد .
( 69 ) و بلند خواندن سبب احياى ( بيدار كردن ) خفته شود .