ثواب برابرند . و بدان كه ترتيل مستحب است ، نه براى مجرّد تدبر ، چه عجمى كه معنى قرآن نداند وى را هم مستحب است ، زيرا كه به توقير و احترام و اثر كردن در دل نزديكتر از تعجيل و سرعت است .
ششم گريه با قرائت مستحب است
. ( 1 ) پيغامبر - عليه السلام - گفت : اتلوا القرآن و ابكوا فان لم تبكوا فتباكوا .
اى ، قرآن بخوانيد و بگرييد و اگر نگرييد خود را به گريندگان مانند كنيد . و نيز گفت : ليس منّا من لم يتغنّ بالقرآن ، اى ، بر سنت ما نيست آن كه قرآن به آواز خوش نخواند . و صالح مرّى گفت كه در خواب بر پيغامبر - عليه السلام - قرآن خواندم ، گفت : اى صالح ، اين قرآن است ، گريه كو ؟ و ابن عباس گفت : چون سجدهء سبحان بخوانيد ، در سجده تعجيل مكنيد تا نگرييد ، و اگر چشم يكى از شما نگريد بايد كه دلش بگريد . و طريق تكلّف گريه آن است كه غم در دل آرد ، چه گريه از غم خيزد . پيغامبر - عليه السلام - گفت : انّ القرآن نزل بحزن فإذا قرأتموه فتحازنوا . اى ، قرآن با غم نازل شده است ، چون آن را بخوانيد خود را به غم آريد . و وجه احضار غم آن است كه تهديد و وعيد و وثايق « 57 » و عهود را كه در قرآن است تأمل كند ، پس به تقصير خود در اوامر و زواجر « 58 » بيانديشد ، هر آينه غمگين شود و بگريد . و اگر وى را غم و گريه حاضر نشود چنان كه ارباب دلهاى صافى را « 59 » ، بايد كه بر فقد غم و گريه بگريد ، چه آن بزرگتر مصيبتى است .
هفتم آن كه حق هر آيت رعايت كند .
( 2 ) چون به آيت سجده رسد ، سجده آرد ، و همچنين چون از ديگرى شنود ، سجده آرد چون خواننده سجده آرد . و سجده نكند [ 460 ] مگر چون بر طهارت باشد . و در قرآن چهارده سجده است . در حج دو سجده است و در ص سجدهاى نيست .
مترجم مىگويد : نزديك بو حنيفه - رضى اللّه عنه - در ص سجده است و در حج يك سجده بيش نيست .
هامش
( 57 ) وثايق ( ج وثيقه ) ، عهد و پيمانهاى استوار .
( 58 ) زواجر ( ج زجر ، منع و بازداشت ) .
( 59 ) يعنى چنان كه ارباب دلهاى صافى را حاضر مىشود .