در نماز ايستاده خواند به هر حرفى صد حسنه يابد ، و در نماز نشسته پنجاه ، و بيرون نماز با آبدست بيست و پنج ، و بىآبدست ده . و قيام شب فاضلتر باشد ، زيرا كه به فراغ دل نزديكتر بود .
بو ذر غفارى گفت : بسيارى سجود در روز بايد ، و درازى قيام در شب .
دوم - در مقدار خواندن
( 1 ) و عادت خوانندگان در بسيارى و اندكى مختلف است . بعضى در شبانه روزى يك ختم كردندى ، و بعضى دو ، و بعضى به سه رسيدهاند . و طايفهاى در هر ماه يك ختم كردندى . و اولى آن چه در تقديرات به دو رجوع نموده شود ، قول پيغامبر است - عليه السلام - كه گفته است : من قرأ القرآن في اقلّ من ثلاث لم يفقّهه . اى ، هر كه در كم از سه روز خواند ، آن خواندن وى را فقيه نگرداند . زيرا كه زيادت از اين مانع ترتيل باشد . و عايشه چون مردى را شنيد كه قرآن بسيار مىخواند گفت : انّ هذا ما قرأ القرآن و لا سكت . اى ، نه ثواب قرآن خواندى وى را حاصل شد ، و نه آسايش خاموشى . و پيغامبر - عليه السلام - عبد اللّه عمر را فرمود كه در هفت روز قرآن ختم كند . و همچنين جماعتى از صحابه چون عثمان و زيد ثابت و ابن مسعود و ابىّ كعب در هر جمعهاى ختم كردندى .
و درجات ختم چهار است : يكى در هر شبانه روزى ، و بعضى آن را كراهيت داشتهاند ، و دوم در هر ماهى ، و آن مبالغت است در اقتصار ، چنان كه اول مبالغت است در استكثار ، « 43 » و ميان ايشان دو درجهء معتدل است : يكى در هفتهاى يك ختم ، و دوم در هفتهاى دو ختم تا نزديك ثلث باشد ، « 44 » و بهتر آن كه از اين دو ختم يكى به روز باشد و يكى به شب : ختم روز در نماز بامداد روز دوشنبه يا پس از آن ، و ختم شب در نماز شام شب آدينه يا پس از آن ، تا اين ختمها در اول روز و اول شب باشد ، چه فريشتگان تا آخر آن روز و آخر آن شب براى وى آمرزش خواهند ، و بركات آن كلّ شب و روز را شامل باشد . و تفصيل در مقدار خواندن آن است كه اگر سلوك وى به طريق اعمال بدنى باشد ، بايد كه در هفتهاى كم از دو ختم نكند ، و اگر به اعمال دل باشد و انواع فكرتها ، يا به نشر علم مشغول بود ، [ در هفتهاى ] به يك بار اقتصار نمايد ، و اگر فكرت او در معانى نافذ باشد ، روا كه در هر ماهى بر يك بار اقتصار نمايد ، چه به كثرت ترديد « 45 » و تأمل محتاج باشد .
هامش
( 43 ) استكثار ، بسيار خواندن .
( 44 ) تا مقدار هر روز نزديك ثلثى از قرآن باشد .
( 45 ) ترديد ، باز گردانيدن ، تكرار .