نوع ششم - صدقه و فطر
( 1 ) و آن واجب است بر زبان پيغامبر - عليه السلام - بر هر مسلمانى كه از قوت او و قوت عيال او ، در روز و شب فطر ، صاعى از آن چه قوت او باشد - به صاع پيغامبر ، عليه السلام ، و آن دو من و چهار دانگ منى است - فاضل بود . آن را از جنس قوت خود دهد يا از بهتر از آن . و اگر قوت او گندم باشد ، جو روا نبود . و اگر قوت او از حبوب مختلف باشد ، بهتر آن اختيار كند ، و از هر كدام كه دهد روا بود .
مترجم مىگويد : به نزديك بو حنيفه بر كسى واجب شود كه مالك نصاب يا مالك قيمت نصاب بود ، و از گندم نيم صاع واجب آيد ، و از جو و خرما و ميويز يك صاع ، و آن چهار من بود .
و قسمت او « 65 » قسمت اموال زكات باشد ، و استيعاب أصناف واجب ، « 66 » و آرد و دانهء كرم افتاده روا نباشد - مترجم مىگويد : به نزديك بو حنيفه آرد روا بود - و بر مرد مسلمان فطرهء زن و بندگان او و هر خويشاوندى كه نفقهء او بر وى واجب بود - از پدران و مادران و فرزندان - [ 354 ] واجب بود . پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : ادّوا صدقة الفطر عمّن تمونون . « 67 » .
مترجم مىگويد : به نزديك بو حنيفه به مجموع مؤنث و ولايت واجب آيد . و بدين ، فطرهء بندگان و فرزندان خود ، چون ايشان را مال نبود ، واجب آيد ، و فطرهء فرزندان بزرگ و زنان واجب نيايد و همچنين فطرهء كسى كه بر وى ولايت نبود از پدر و مادر .
و صدقهء بندهء مشترك بر هر دو شريك واجب شود - مترجم مىگويد : به خلاف بو حنيفه - و صدقهء بندهء كافر واجب نيايد - مترجم مىگويد : به نزديك بو حنيفه واجب آيد - و اگر زن صدقهء خود بر سبيل تبرّع « 68 » بدهد روا بود . و اگر شوى بىدستورى وى بدهد روا . و اگر چندانى فاضل باشد كه از بعضى ادا تواند كرد ادا كند ، و اولى به تقديم آن كه نفقهء او مؤكّدتر . و پيغامبر - عليه السلام - نفقهء فرزند بر نفقهء زن ، و نفقهء زن بر نفقهء خدمتكار تقديم فرموده است . و اين احكام فقهى است كه توانگر را از معرفت آن چاره نيست . و واقعات نادر كه بيرون اين باشد ، چون بر اين مقدار احاطت يافت ، روا كه در آن اعتماد بر فتوى كند .
هامش
( 65 ) قسمت صدقهء فطر .
( 66 ) صدقهء فطر بايد همهء أصناف را فرا گيرد ، در مورد أصناف ص 467 ، و نيز آغاز فصل سوم .
( 67 ) صدقهء فطر كسانى را كه در مؤنث شما هستند بدهيد .
( 68 ) بر سبيل تبرّع ، به منظور ثواب .