رفيع معمور افتاد و در آن تأمل كرد ، گفت : منگر ! كه اگر مردمان در اين ننگرند صاحب او چندين اسراف نكند . پس بينندگان معين او باشند در [ اسراف ] . و سلف مجموع ذهن را در استنباط مثل اين دقيقهها صرف كردندى نه در احتمال نجاستها . و اگر عالم عاميى يابد كه از روى تبرك جامهء وى به احتياط بشويد اين فاضلتر . چه احتياط به اضافت « 24 » مساهلت بهتر ، و آن عامى را نيز بدان منفعت . چه ، نفس امّاره را به عملى مباح مشغول كند و در آن حال از معصيتها ممتنع شود . و نفس چون مشغول كرده نيايد ، صاحب خود را مشغول كند . و چون قصد عامى بدان ، تقرب عالم باشد ، وى را فاضلترين قربتى بود . چه ، وقت عالم شريفتر از آن است كه در مثل اين كارها صرف شود ، و بدين سبب وقت او محفوظ بماند ، و شريفترين وقتى عامى را آن بود كه به مثل آن مشغول شود .
پس از هر دو جانب اسباب خير متوفّر گردد . و بدين مثال ، امثال اين كارها [ 220 ] و ترتيب فضيلتهاى آن ، و تقديم بعضى از آن بر بعضى بتوان دانست . و باريكى حساب در نگاه داشت لحظات عمر ، بدانچه وى را در بهتر كارى صرف كرده شود ، مهمتر از باريكى حساب باشد در نگاه داشت كل مالهاى دنيا .
و چون اين مقدمه بشناختى ، و تو را روشن شد كه طهارت را چهار مرتبه است ، بدان كه ما در اين كتاب جز در درجهء چهارم سخن نخواهيم گفت ، و آن پاكى ظاهر است ، زيرا كه قصد ما در نيمهء اول از اين كتاب جز به ظاهر نيست « 25 » .
پس مىگوييم كه طهارت ظاهر سه قسم است : طهارت حدث ، و طهارت خبث ، و طهارت فضلات بدن ، كه به چيدن ، و ستردن ، و آهك كار بستن ، و ختنه كردن ، و غير آن حاصل آيد .
قسم اول - در طهارت خبث
( 1 ) و نظر در او به سه چيز متعلق است : آن چه زايل كرده شود ، و آن چه به دو زايل كنند ، و ازالت .
طرف اول - در آن چه زايل كرده شود
( 2 ) و آن پليديهاست . و اعيان سه است : جمادات ، و حيوانات ، و
هامش
( 24 ) به اضافت ، نسبت به ، در مقايسه با .
( 25 ) در شرح زبيدى : ( فاعلم انّا في هذا الكتاب ) اى اسرار الطهارة ( لسنا ) و في نسخة لا ( نتكلم الا في المرتبة الرابعة ) و هي الاولى بالنسبة إلى سياقة الاول ( و هي نظافة الظاهر ) و نقاوته عن الاوساخ و الاحداث ( لانّا في الشطر الاول من الكتاب لا نتعرض قصدا الا للظاهر ) . نيز ( چاپ بنياد ، ص 313 ) .