اصل دهم آن كه حق تعالى عالم به علم ،
ركن سوم در دانستن افعال حق تعالى
[ اصل ] اول دانستن آن كه هر چه در عالم حادث است فعل و خلق و اختراع اوست ،
( 3 ) جز او خالق و محدث نيست . خلق و صنعت ايشان بيافريده ، و قدرت و حركت ايشان هست گردانيده ، و همهء افعال بندگان مخلوق اوست ، و متعلق به قدرت او . چنان كه گفته است : خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ . « 118 » و در آيت ديگر گفته : وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ . « 119 » و جاى ديگر گفته : وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ . أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ . « 120 » بندگان را در قول و فعل و نهان و آشكار به احتراز امر كرده است ، براى آن كه عالم است به موارد افعال ايشان ، و به خلق و علم استدلال فرموده . و چگونه خالق فعل بنده نباشد ؟ و « 121 » قدرت او تام است ، و در آن قصور نى ، و [ آن ] متعلق است به حركات تنهاى بندگان . و حركات متماثل است و تعلق قدرت بدان براى ذات آن ، پس تعلق آن را از بعضى حركات دون بعضى چه چيز مانع است ، با آن چه همه متماثلند ؟ و چگونه حيوان به اختراع