109 / فثيون / 2112
فثيون متطبّب به احتمال زياد همان فثيون ترجمان است ( نك : جلد 5 ، فصل ترجمهها ) . وى در حدود نيمهى ق 3 ه / 9 م مىزيست . تاكنون هيچ تأليف پزشكى از وى شناخته نشده است ، با اين وجود ظاهرا ابن ابى اصيبعه به كرّات از اثرى از او در تاريخ اطبا استفاده كرده است .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 238 - 237 ؛ گراف ، ادبيات عربى مسيحى ، 2 / 121 - 120 .
آثار :
[ 581 ] قطعاتى از كتاب وى دربارهى تاريخ اطبا [ 5368 ]
مذكور در ابن ابى اصيبعه ، 1 / 129 - 123 ، 136 - 135 ، 138 ، 142 - 141 ، 171 .
110 / ابن دايه / 2113
ابو الحسن يوسف بن ابراهيم حابس بن دايه ( د : ح 265 ه / 878 م ) ( نك : تاريخ نگارشهاى عربى ، 1 / 529 ) .
آثار :
[ 582 ] ابن ابى اصيبعه از اخبار الأطباء ( صفدى ، وافى ، 1 / 54 ) وى ياد مىكند : [ 5369 ]
1 / 77 ، 21 - 120 ، 30 - 129 ، 131 ، 35 - 132 ، 51 - 149 ، 57 - 152 ، 158 ، 61 - 160 ، 61 - 161 ، 64 - 163 ، 69 - 165 ، 170 ، 171 ، 75 - 173 ، 81 - 175 ، 84 - 183 ، 86 - 185 .
111 / ابن ماسويه / 2114
ابو زكريا يوحنا ( يا يحيى ) ابن ماسويه ، از خانوادهاى از پزشكان سريانى زبان جندىشاپور ، به احتمال بسيار در حدود 160 ه / 776 م در جندى شاپور متولد شد . با پدرش به بغداد آمد . به عنوان جانشين پدر از لطف هارون الرشيد برخوردار شد و در مقام رئيس بيمارستان و پزشك مخصوص در بغداد و سامرا تا زمان متوكل ( د : 247 ه / 861 م ) مشغول كار بود . بنا بر اخبار منابع ما ، از طرف خليفه مأمون به بيزانس فرستاده شد تا كتابهاى يونانى تهيه كند . حتى گفته مىشود كه وى در دورهى هارون و مأمون به كار ترجمه اشتغال داشته است .
ابن ماسويه مؤلفى بود پركار . ابن ابى اصيبعه از وى 42 اثر پزشكى ذكر مىكند . اما در ميان نوشتههايى كه مورد استفادهى رازى بوده ، كتابهايى چند ديده مىشوند كه ابن ابى اصيبعه آنها را ذكر نكرده است . هنوز تحقيقى اساسى دربارهى اهميت پزشكى آثار ابن ماسويه بر مبناى آثار و نقل قولهاى بهجاى مانده از او انجام نپذيرفته است . تحقيقى از جانب مايرهوف و پروفر صورت گرفته است كه تا اندازهاى تصورى از اطلاعات وى در زمينهى چشمپزشكى به ما مىدهد . به اعتقاد مايرهوف ابن ماسويه در پزشكى عملى چندان برجسته نبوده است ( نك :
Islam
، 6 / 1915 م / 219 ) .