107 / كوسج / 2110
سهل بن سابور كوسج از مردم اهواز بود و از پزشكان مشهور ق 2 ه / 8 م به شمار مىرود . پسرش سابور ( نك : پس از اين ، ص 321 ) به شهرتى افزونتر رسيد . نسلهاى بعدى اقراباذين وى را بسيار تحسين كردهاند . قطعات اين اثر را هنوز بايد در بين آثار داروشناسى عربها جستجو كرد . سهل در اوايل ق 3 ه / 9 م درگذشت .
منابع : ابن قفطى ، حكماء ، 196 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 161 - 160 ؛ ابن عبرى ( دوم ) ، 138 ؛ زركلى ، 3 / 209 .
108 / ايوب رهاوى / 2111
ايوب رهاوى ابرش در نخستين نيمهى ق 3 ه / 9 م مىزيست . نه تنها كتب پزشكى متعددى را به عربى ترجمه كرد ، بلكه خود نيز به تأليف مقالات پزشكى دست زد . در دو اثر وى ، كه در زير از آن ياد مىكنيم ، به اعتقاد ابو الحسن طبرى ( نك : پس از اين ، ص 434 ) هيچ چيز تازهاى نيست .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 171 - 170 ، 204 ( كه در آنجا وى بر آن است كه از دو مؤلف مختلف يعنى ايوب رهاوى و ايوب أبرش سخن بگويد ، نك : ج 5 ، فصل ترجمهها ) .
آثار :
[ 579 ] 1 . كتاب التفسيرة في البول [ 5366 ]
ابو الحسن طبرى در رسالة في ذكر القارورة خود از آن نام مىبرد .
نسخه : تهران ، دانشگاه 8 / 105 ، ش 1535 .
اين كتاب در شمار مآخذ كتاب مفاتيح العلوم خوارزمى است . نك : زايدل ، در :
SBPMS
، ارلانگن ، 47 / 1915 م / 4 ، 65 ، 69 . به احتمال بسيار اين همان كتابى است كه به سريانى بهجا مانده است و مينگانا « 1 » آن را ترجمه كرده و همراه با دستنويس كتاب مخازن « 2 » بهجا مانده است .
همچنين ، نك : الحاوى ، 15 / 72 ؛ 19 / 57 ، 60 ، 61 ، 62 ، 67 ، 69 ، 207 .
[ 580 ] 2 . كتاب البيان لما يوجبه تغيّر البول [ 5367 ]
كه ابو الحسن طبرى در موضع مزبور از آن نام برده ، همچنين نك : مينگانا ، كتاب مخازن ، كمبريج ، 1935 م ، مقدمه ، بيست و دو .
بيرونى در كتاب الصيدنهى خود ( گ 36 پ ) بدون ذكر عنوان كتاب از آن نقل مىكند .
هامش
( 1 ) .Book on Canine Hydrophobia.
( 2 ) .Book of Treasure.