خود ابن وحشيه وى كتاب اخير را به عربى ترجمه كرده است .
منابع : خولسون ، همان ، ص 122 - 121 ؛ لوى ، همان ، ص 14 .
56 / اندهريوش بابلى / 2059
دربارهى وى فعلا هيچ نمىدانيم . كتاب منسوب به او با عنوان علاجات الجنّ و الأوجاء و الأمراض ( پاريس 2630 ، 42 گ ، ق 9 ه ، نك : واژدا ، 399 ) احتمالا مجعول است و مربوط به همان محافل كه ساير كتابهاى ترجمهشده توسط ابن وحشيه از آنجا ناشى شدهاند .
57 / بزرجمهر / 2060
كتاب سمومى كه به اين وزير خسرو اول ( ق 6 م ) - كه طبق حدسياتى بايد همان برزويه باشد ( نك :
ماسه ،
EI 2
، 1 / 1359 ) - منسوب است ، به گفتهى ابن وحشيه احتمالا خيلى از اين قديمتر است ( نك :
خولسون ، همان ، ص 129 ) .
58 ، 59 ، 60 / سه كتاب مجهول المؤلف / 2061 ، 2062 ، 2063
ابن وحشيه سه كتاب فارسى مجهول المؤلف را مىشناخته و مورد استفاده قرار داده است . يكى از آنها موسوم است به كتاب الأعلام الخمس و براى يكى از شاهان ايران كه نام وى ذكر نشده تأليف گرديده است ؛ ديگرى كتاب المتوشّح ( ؟ ) في السموم ، كه ابن وحشيه آن را در اصفهان ديده است و سرانجام ، كتاب بزرگى با عنوان ناشناخته در 90 فصل ، كه براى خسرو انوشيروان تأليف شده است .
منابع : خولسون ، همان ، ص 129 ؛ لوى ، همان ، ص 12 .
61 / برزويه / 2064
برزويه احتمالا همان بزرجمهر ( نك : ذيل بزرجمهر ) ، ظاهرا در ق 6 م مىزيسته است . وى در مقدمهاش بر كليله و دمنه ، دربارهى پزشكى نيز اظهارنظر مىكند . كراوس در تحقيقاتش دربارهى اين كتاب مسائل زير را روشن كرده است : « آن بخش از مقدمه كه نولدكه و گابريلى به ابن مقفّع نسبت دادهاند ، چندان طولانى نبوده و تنها نوعى شرح بوده است . اما اين كار نيز به « بخش ميانى مقدمه كه شامل فلسفهى شكاكيت و خردهگيرى نسبت به مذهب است » « 1 » مربوط مىشود ، نه به آن بخش كه با تاريخ پزشكى ارتباط دارد ( همچنين نك : ج 5 ، بخش فلسفه ) .
اگر پژوهش ما مبتنى بر ديدگاه فوق باشد ، اين مقدمه يكى از قديمترين مقالات دربارهى اخلاق پزشكى و در عين حال ، شرح حال يك پزشك به قلم خود اوست كه به دست ما رسيده است . برزويه
هامش
( 1 ) . كراوس ، « دربارهى ابن مقفّع »( " Zu Ibn al - Muqaffac ? " )، در :RSO، 14 / 1934 م / 14 .