هندى ، متنى « نبطى » افزوده است « 1 » . همين اواخر لوى دستكم در اين مورد بر ردّ ادعاى بتينا اشتراوس ، مبنى بر اينكه كتاب شاناق الگوى اصلى وى بوده ، اظهارنظر كرده است « 2 » .
منابع : خولسون ، بقاياى نوشتههاى بابلى قديم ، ص 130 - 118 .
آثار :
[ 518 ] كتاب السموم و الترياقات [ 5305 ]
با مقدمه و اضافات ابن وحشيه .
نسخه : ولى الدين ( 4 ) 2542 ( گ 227 - 139 ، ق 8 ه ) ؛ اياصوفيه 3639 ( بخشى از آن ، گ 3 ر - 45 ر ، ق 9 ه ) ؛ شهيد على 2073 ( گ 169 پ - 1 ، 950 ه ) ؛ ليدن
Or . 726
( 142 گ ، نك :
CCO
، ش 1284 ؛ فورهووه ، ص 347 ) ؛ كتابخانهى بريتانيا
Add . 23 . 604
( 108 گ ، 919 ه ، نك : فهرست ، ش 1357 ) ؛ تهران ، مجلس 6341 ( آغاز آن افتاده ، 114 گ ، 713 ه ، قس : نشريه ، 5 / 295 ، آيا اين همان دستنويس است ؟ ) ؛ نك : مارتين لوى ، سمشناسى عربها در قرون ميانه . كتاب ابن وحشيه دربارهى سموم و رابطهى آن با متون كهن هندى و يونانى « 3 » ، فيلادلفيا ، 1966 م .
54 / سوهاب شاطه ( ؟ شاطه ) / 2057
از يك مؤلف ديگر ، كه كتابى دربارهى سموم به او منسوب است و بخشى از آن را ابن وحشيه ترجمه كرده و به كتاب يربوقا ( نك : پيش از اين ، ص 250 ) افزوده شده است ، به نام سوهاب شاطه ياد مىشود . به دلايلى مشابه كه ما قبلا شرح داديم ، تصور مىكنيم اين كتاب از ق 5 يا 6 م باشد . سوهاب شاطهى مذكور ، بنا به گفتهى ابن وحشيه ، از اهالى آقرقوفا ، موضعى بسيار كهن در غرب دجله و سالخوردهتر از يربوقا بوده است .
منابع : نك : خولسون ، همان ، ص 121 - 120 ؛ لوى ، همان ، ص 11 ، 12 ، 14 .
55 / روهطا / 2058
گمان مىرود فردى كلدانى و مؤلف كتاب سمومى است كه ابن وحشيه قطعهاى از آن را ترجمه و به كتاب يربوقا افزوده است . اين نوشته هم ظاهرا از همان دورهاى كه كتاب پيشين به آن مربوط بود ، يعنى ق 5 يا 6 م است . حد اقل دو كتاب ديگر به مؤلف روهطا ، فرزند طموشان منسوب است ، و اين مطلبى است كه ما آگاهى از آن را مرهون ابن وحشيه هستيم . سخن از كتابى است دربارهى پادزهرها و كتاب الحياة و الموت في علاج الأمراض ( كتاب زندگى و مرگ ، دربارهى درمان بيمارىها ) . به گفتهى
هامش
( 1 ) . نك :Quell . u . Stud . zur Gesch . d . Nat . u . Med .، 4 / 1935 م / 117 .
( 2 ) . سمشناسى عربها در قرون ميانه ، ص 6 .
( 3 ) .Medieval Arabic Toxicology , The Book on poisons of Ibn Wah ? sh i ya and its relation to early Indian and Greek texts.