از مقايسهى مذكور ، كه مايرهوف انجام داده است ، معلوم مىشود كه ابن ماسويه در چشمپزشكى خود از مؤلفى كه براى ما ناشناخته است ، پيروى مىكند يا بر مآخذ مشابه ديگرى متكى است كه در كليهى موارد از جالينوس پيروى نمىكند . اين مسأله دلايل گوناگونى مىتواند داشته باشد كه در اينجا مجال پرداختن به آن نيست . اينكه ابن ماسويه نه از جالينوس بلكه از مؤلفى سورى تبعيت كرده نبايد چنين تفسير شود كه آثار جالينوس هنوز ترجمه نشده بودهاند ( نك : پس از اين ، ص 284 به بعد ) . چنين مطلبى را در مورد يوحنا بن ماسويهى سورى ، كه سريانى و يونانى مىدانست ، نمىتوان عنوان كرد ، زيرا در زبان مادرى وى قسمتى بزرگ از آثار جالينوس از مدتها پيش ترجمه شده بوده است .
منابع : باج ،
Syrian Anatomy , Pathology and Therapeutics or The Book of Medicines'' . Vol . I . Introduction . Syriac Text . Vol . II . English Translation and Index
، لندن ، 1913 م ( نقد آن توسط بروكلمان ، در :
ZDMG
، 68 / 1914 م / 203 - 185 ) ؛ شلايفر ،
" Zum syrischen Medizinbuch "
، در :
ZS
، 4 / 1926 م / 122 - 70 ، 195 - 161 ، 5 / 1927 م / 237 - 195 ، 6 / 1928 م / 177 - 154 ، 299 - 275 ؛ همو ،
" Zum syrischen Medizinbuch . Der therapeutische Teil "
، در :
RSO
، 18 / 1940 م / 372 - 341 ، 20 / 1943 - 1942 م / 32 - 1 ، 210 - 163 ، 398 - 383 ، 21 / 1946 م / 182 - 157 .
52 / شمعون طيبويه ( سريانى : شمعون د - طيبوثا « 1 » ) / 2055
اين راهب ، كه نزد عربها به نام شمعون طيبويه شهرت دارد در زمان بطريق حننيشوع اول ( د :
700 - 699 م ) مىزيست ، لقب و شهرت خود را مديون اثر پزشكى خويش است كه در
Chronicon Syriacum
، اثر ابن عبرى ( بارهبرائوس ) مذكور است ( نك : باومشتارك ، 210 - 209 ) . سال وفات وى مشخص نيست . رازى اغلب از اثر پزشكى او نقل مىكند . ظاهرا ساير اطباء عرب او را نمىشناختهاند .
منابع : اشتاين اشنايدر ، « آثار سمشناسى عربها تا پايان ق 12 م » « 2 » ، در :
Virchows Archiv
، 52 / 1871 م / 350 ؛ مايرهوف ، در :
Islam
، 6 / 1915 م / 267 .
آثار :
براى نقلقولهاى اثر پزشكى وى كه شايد يك كنّاش بود ، نك : الحاوى ، 1 / 30 - 29 ، 56 ، 73 ، 108 - 107 ، 133 ، 158 ، 207 ، 241 ؛ 2 / 128 ، 177 ؛ 3 / 24 - 23 ، 69 ، 104 ، 191 ، 211 ، 264 ؛ 4 / 101 ، 166 ؛ 5 / 157 ، 183 ، 206 ؛ 7 / 5 - 4 ، 25 - 24 ، 150 ، 198 ، 270 ، 284 ؛ 8 / 26 ، 128 - 127 ، 129 ؛ 9 / 63 ، 94 - 93 ، 133 ؛ 10 / 24 ، 104 ، 163 - 162 ، 231 ؛ 11 / 39 ، 90 ، 151 - 150 ؛ 13 / 197 ؛ 14 / 27 ، 228 - 227 ؛ 15 / 119 ، 210 ؛ 16 / 64 ، 107 - 106 ، 143 ، 184 ، 304 ؛ 19 / 269 ، 345 ، 348 ، 380 ، 381 ، 427 ، 439 .
هامش
( 1 ) .S ? em c ? on de T ? aib u t ?.
( 2 ) ." Die toxicologischen Schriften der Araber bis Ende XII . Jahrhunderts ".