44 / ماگنوس حمصى / 2047
دربارهى دورهى زندگى ماگنوس حمصى ، و به صورت عربى آن « مغنيس الحمصى » اطلاعات دقيقى در دست نيست . وى را گاه به جاى ماگنوس افسوسى و گاه به جاى ماگنوس انطاكى كه در ق 4 م مىزيست ) مىگيرند . ابن نديم ( ص 293 ) مىپنداشت كه ماگنوس حمصى پيش از جالينوس مىزيسته و از زمرهى شاگردان بقراط بوده است . اين نظر را ابن قفطى ( حكماء ، 322 ) و ابن ابى اصيبعه ( 1 / 33 ) نيز پذيرفتهاند . ابن ابى اصيبعه مىافزايد كه ماگنوس 90 سال عمر كرده است . مورّخان پزشكى دو قرن اخير به اين نظر تمايل دارند كه سخن از ماگنوسى در ميان است كه تئوفيلوس ( پروتوسپاتاريوس ، در زمان هراكليوس : 641 - 610 م ) از او به عنوان معلم خود ياد كرده است . در نتيجه ماگنوس حمصى بايد در ق 6 م زيسته باشد .
پزشكان عرب از كتاب ماگنوس دربارهى پيشاب ، كه شايد بار اول توسط ابو عثمان سعيد بن يعقوب دمشقى به عربى ترجمه شده ، استفاده كردهاند . پس از تحقيق بوسهماكر « 1 » مسلم است كه كه به نام جالينوس شناخته شده ( شايد قسمتى از ) اثر ماگنوس را در بر دارد . تا آنجا كه مىدانم تا به حال مقايسهاى با متن عربى آن انجام نگرفته است .
منابع : بوسه ماكر ، « دربارهى ماگنوس حمصى و كتابش دربارهى پيشاب » « 2 » ، در :
Henschel's Janus
، 2 / 1847 م / 97 - 273 ؛ لكلر ، 1 / 252 ؛ اشتاين اشنايدر ، 479 ؛ نويبورگر ، 2 / 121 ، 134 ؛ ديلس ، 2 / 60 - 59 .
هامش
( 1 ) . نتايج كار خود را به اين صورت خلاصه مىكند : كه « 1 . كتاب كه تاكنون به نام جالينوس شناخته مىشد از سه قسمت تشكيل شده است كه قسمت اول آن شامل فصول 28 - 1 و 36 - 30 كتاب كوهن و مؤلف آن ماگنوس حمصى است ؛ قسمت دوم مشتمل است بر فصول 48 - 42 ، 37 ، 38 ؛ 26 ، 28 ، 30 و 29 كتاب كوهن و مؤلفى كاملا ناشناخته آن را نوشته است ؛ قسمت سوم مشتمل است بر فصول 41 - 39 كتاب كوهن كه معمولا در دستنويسها عنوان را دارد ، در يك دستنويس به مؤلف ناشناختهى اصطلاحات پزشكى( definitiones medicae )منسوب مىشود كه به نام جالينوس شناخته شدهاند . 2 . اينكه ماگنوس حمصى ظاهرا همان ماگنوس انطاكى ، معاصر اوريباسيوس نيست ؛ بلكه وى احتمالا معلم بلاواسطهى تئوفيلوس بوده و به اين دليل بايد در پايان ق 5 يا اوايل ق 6 م زيسته باشد . 3 . كه اگر كسى بخواهد گامى در راه ويرايشى جديد از منسوب به جالينوس بردارد ، دستنويسهاى موجود كمكهاى ذى قيمت و گونهگون براى اصلاح و شرح اين متن به شمار مىآيند » ( ص 297 - 296 ) .
( 2 ) ." ber Magnus von Emesus und dessen Buch vom Harne ".