پايان نيافت .
و درياى دوم كه از درياى حبشه منشعب ميگردد موسوم به خليج سبز است [ 1 ] اين دريا از ميان كشور سند و احقاف يمن جدا ميگردد و بسوى شمال با انحراف كمى به مغرب ميگذرد تا به ابله از سواحل بصره واقع در بخش ششم اقليم دوم ميرسد و مسافت چهارصد و چهل فرسنگ از مبدأ آن فاصله دارد و اين را درياى فارس مىنامند . و از سوى خاور ، سواحل سند و مكران و كرمان و فارس بر آن واقع است و ابله در پايان آن است . و از سوى باختر سواحل بحرين و يمامه و عمان و شحر و احقاف ، نزديك مبدأ آن واقعاند و در ميان درياى فارس و قلزم جزيرة العرب واقع است و همچون پيشرفتگى خشكى در دريا است كه از جنوب درياى حبشه و از باختر درياى قلزم و از خاور درياى فارس آن را احاطه كردهاند و اين قسمت خشكى كه بمسافت هزار و پانصد ميل ميان شام و بصره واقع است بعراق منتهى مىشود و در اين فواصل كوفه و قادسيه و بغداد و ايوان مداين و حيره واقع است و در عقب آن نواحى ملتهايى از عجم مانند تركان و خزران و ديگران سكونت دارند . و در نواحى باختر جزيرة العرب كشور حجاز و در خاور آن كشور يمامه و بحرين و عمان و در جنوب آن كشور يمن واقع است و سواحل آن بر درياى حبشه واقع مىباشد .
و گويند در اين قسمت معمور درياى ديگرى است كه از ديگر درياها مجزا مىباشد و در ناحيهء شمال در سرزمين ديلمان واقع است و آن را درياى گرگان و طبرستان مينامند . طول آن هزار ميل و عرض آن ششصد ميل است و در باختر آن آذربايجان و ديلم و در خاور آن سرزمين تركان و خوارزميان و در جنوب آن بلاد طبرستان و در شمال آن سرزمين خزران و لانها واقع است .
اينها است تمامت درياهاى مشهورى كه جغرافيدانان آنها را ياد كردهاند .
گويند درين قسمت آباد جهان رودخانههاى بسياريست كه بزرگترين آنها چهار رود است بدينسان : نيل ، فرات ، دجله و رود بلخ موسوم به جيحون . اما مبدأ رود نيل از كوهى عظيم آغاز مىشود كه شانزده درجه در پشت خط استوا و
هامش
[ 1 - ) ] منظور خليج فارس است .