كردهاند و مانند بطليموس در كتاب جغرافيا و صاحب كتاب رجر [ 1 ] پس از وى ، آن را به هفت بخش قسمت كردهاند كه آنها را اقاليم هفتگانه مينامند ، و اين تقسيم با حدودى خيالى ميان مشرق و مغرب است و اقاليم مزبور در عرض برابر و در طول مختلفاند ، ازينرو اقليم نخستين از اقليم پس از آن درازتر است و همچنين دوم از آن ديگر تا آخر ، و بنابر اين اقليم هفتم از همه كوتاهتر مىباشد ، چه وضع دايرهاى كه بسبب زايل شدن آب از كرهء زمين پديد آمده چنين اقتضا مىكند .
و هر يك از اين اقليمها در نزد آنان به ده قسمت از مغرب بمشرق بطور متوالى تقسيم مىشود و در هر قسمتى اخباريست دربارهء كيفيت آن سرزمين و چگونگى آبادى آن .
و گفتهاند از اين درياى محيط در جهت مغرب در اقليم چهارم درياى معروف روم جدا مىشود . بدينسان كه از خليج تنگى بعرض دوازده ميل يا نزديك به آن ميان طنجه و طريف آغاز مىشود و اين قسمت را زقاق [ 2 ] مينامند سپس به سمت مشرق ميرود و وسعت مييابد و بعرض ششصد ميل ميرسد و پايان آن در آخر بخش چهارم اقليم چهارم است كه از آنجا تا مبدأ آن هزار و صد و شصت فرسخ است و در آنجا بر سواحل آن كشور شام مىباشد و از جهت جنوب آن سواحل مغرب بر آن واقع است كه اول آن طنجه نزديك خليج است و سپس افريقيه و آنگاه برقه و اسكندريه واقع است .
و از جهت شمال ، قسطنطنيه نزديك خليج و سپس به ترتيب بلاد بنادقه ( و نيز ) [ 3 ] و روم و فرنگ و اندلس تا طريف بر آن واقع است كه نزديك زقاق و مقابل طنجه مىباشد . و اين دريا را بحر رومى و شامى مينامند [ و در آن جزاير آباد بسيارى است كه جزاير بزرگ آنها عبارتند از : ] [ 4 ] اقريطش [ 5 ] و قبرس و صقليه [ 6 ] و ميورقه [ 7 ]
هامش
[ 1 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت : « زخار » و در چاپ كاترمر « رجار » و صحيح چاپ اخير است ، چه كلمهء مزبور معرب روژر (LRoger) مىباشد كه نام پادشاه سيسيل بوده است و ادريسى كتاب نزهة المشتاق را بنام وى نوشته است . در اعلام و بلوغ الارب روجير دوم را معاصر ادريسى دانستهاند . رجوع به الاعلام زركلى ج 3 ص 971 و بلوغ الارب ج 3 ص 383 شود .
[ 2 - ) ] درياى زقاق تنگهء جبل الطارق است ميان طنجه و جزيرة الخضراء ( الجزيره ) كه در ممالك مغرب واقع است ( المنجد ) .
[ 3 - ) ] يا بندقيه (LVenise) .
[ 4 - ) ] قسمت داخل كروشه از « ينى » است . در چاپهاى مصر و بيروت چنين است : و در آن جزاير بزرگ بسيارى است كه همه مسكون و آباد است .
[ 5 - ) ] كرت (LaCrete) .
[ 6 - ) ] سيسيل (LSicile) .
[ 7 - ) ] ماژرك (Majorque) .