تشريح المسائل
ضابطهء جناب شيخ در تشخيص شبههء غير محصوره چيست ؟
اين است كه هركجا كه كثرت وقائع به درجهاى برسد كه عقلاء عالم بدان اعتناء نكنند و علم اجمالى را در آن ناديده بگيرند شبههء غير محصوره خواهد بود .
و در پايان مىفرمايد :
ذكر دو مثال :
مثال عرفى شيخ در اين رابطه چيست ؟
مىفرمايد :
اگر كسى به يكى از دو و يا سه نفر در محلّى واحد دشنام دهد ، همهء اين افراد روى اين احتمال كه شايد با آنها بوده متأثر مىشوند ، لكن اگر به يكى از جمعيّت هزار نفرى دشنام دهد ، احدى متأثر و ناراحت نمىشود چرا كه احتمال اينكه با او بوده باشد 1000 / 1 است و لذا بدان توجّه نمىشود .
پس اوّلى را محصوره و دومى را غير محصوره محسوب مىكنيم .
مثال شرعى شيخ در اين رابطه چيست ؟
فى المثل علم اجمالى داريم كه برخى از ظواهر قرآن يا سنّت حمل بر خلاف ظاهر شده لكن قرينهء آن بدست ما نرسيده و لذا ما به علم اجمالى خود اعتناء نكرده و از ظواهر قرآن استفاده مىكنيم ، چرا كه اطراف شبهه غير محصوره است و در شبههء غير محصوره احتياط واجب نيست .
امّا اگر علم اجمالى پيدا كنيم به اينكه يكى از دو ظاهر توجيه شد و حمل بر خلاف ظاهر شده احتياط مىكنيم و از هيچيك از دو ظاهر استفاده نمىكنيم .
بهتر اين است كه در موارد شك به حكم عقلاء رجوع كنيم ، عقلاء نيز مىگويند :
بايد علم اجمالى را مراعات نمود .
زيرا كه مقتضى دارد و آن دليل اجتنب عن النجس او الحرام است و مانع هم مشكوك فيؤثر المقتضى اثره .
تفصيل مطلب جناب شيخ براى محاسبهء قلّت و يا كثرت اطراف شبهه چه بايد كرد ؟
بايد آنچه كه شرعا مورد خطاب است در نظر بگيريد و نه خصوص حرام مردّد را .