اگر حبهء برنج حرامى و يا نجسى در هزار حبه ( اجمالا ) معلوم است ، در حالى كه فرض اين است كه خوردن 1000 حبّه از برنج بطور معمول و عادة در ده لقمه است .
پس حرام مردّد است ميان ده تا از محتملات و نه 1000 محتمل ، چونكه هر لقمهاى كه حبّهء حرام در آن است ، حرام است گرفتنش ، زيرا مشتمل بر مال غير است و يا خوردنش ، چون مغض براى نجس است .
گويا اجمالا حرمت يكى از 10 لقمه معلوم است .
بله ، اگر تناول اين 1000 حبّه در جائى اتفاق افتد ( و دانهدانه صورت پذيرد ) ، تناول هر حبّه واقعهء مستقلّهاى مىباشد كه داراى حكم شبههء غير محصوره است .
و اين نهايت مطلبى است كه ذكر كردهاند يا امكان دارد كه در ضابطهء شبههء محصوره يا غير محصوره ذكر شود .
مع ذلك از اين مطالب ، اطمينان به چيزى ( از اين مطالب ) براى ما حاصل نشده است ( حتّى ضابطهاى كه خودمان بيان كرديم ) .
پس اولى در موارد شك رجوع به حكم عقل است ، به وجوب رعايت علم اجمالى موجود در آن مورد ، زيرا اين فرمودهء شارع : اجتنب عن الخمر فرقى در دلالتش بر تنجّز تكليف به اجتناب از خمر ، بين خمر معلوم مردّد ميان امور محصوره و بين خمر موجود و مردّد ميان امور غير محصوره ، وجود ندارد ( يعنى مقتضى احتياط كه اجتنب عن الخمر باشد ، همه جا موجود است ) .
نهايت امر اقامهء دليل است در غير محصوره بر اكتفاى شارع از حرام واقعى به برخى از محتملات آن ، چنان كه ( در مباحث ) گذشته ، بيان شد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 412
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٤١٢