تشريح المسائل
ضابطه و معيار كاشف اللسان در تشخيص شبههء غير محصوره چيست ؟
اين است كه اگر اطراف شبهه به قدرى وسعت پيدا نمايد كه اگر بخواهى احتياط كنى موجب حرمان بشود ، شبههء غير محصوره است .
فى المثل :
اگر زارعى كه در وسط مزرعهاى بزرگ زندگى مىكند اجمالا بداند قطعهاى از آن غصبى است شبههاش غير محصوره است .
حال اگر اين زارع بخواهد احتياط كند ، مستلزم ترك نماز است ، چونكه براى هر نماز نمىتواند چند هزار متر رفت و آمد نمايد تا جاى حلال پيدا كند .
و يا فى المثل :
شما علم اجمالى دارى كه يكى از قصابيهاى شهر گوشت غير مذكّا دارد ، در اينجا اگر شما بخواهيد از همهء اطراف اجتناب كنيد بايد از خوردن گوشت محروم شويد .
پس هركجا چنين باشد ، احتياط لازم نيست و الّا فلا .
نظر شيخ راجع به ضابطهء كاشف اللثام جناب فاضل هندى چيست ؟
اين است كه اين نيز نمىتواند يك ضابطهء مشخّص باشد ، چرا كه در بسيارى از موارد و از جمله مثالهاى خود ايشان ، احتياط سبب حرمان نيست . چرا كه مردم مىتوانند به راحتى با ابزار و وسائل موجود اطعمهء مورد نياز خود را از ساير جاها تهيه نمايند .
از طرف ديگر در غالب جاها كه شبههء غير محصوره مطرح است و فردا اجمالا به حرمت يا نجاست يكى از اطراف علم دارد ، افراد و اطراف متيقّن الحليّهاى هم وجود دارد كه مردم مىتوانند از آنها استفاده كنند تا از حرام در امان بمانند .