عسر و حرجى كه از احتياط لازم مىآيد فرار كنند .
حضرات انسدادى در مواقع شك چه مىكنند ؟
قاعده اين است كه به احتياط رجوع كنند .
اشكال شيخ به حضرات در چه امرى است ؟
شيخ مىگويد : شما در هرجا كه مىتوانيد بايد به ظنّ عمل بكنيد و آنجا كه نمىتوانيد به احتياط برگرديد و حال آنكه مانند افتتاحيون وقتى دستتان از علم و ظنّ مطلق كوتاه مىشود به سراغ اصول عمليّه مىرويد .
به عبارت ديگر مىگويد :
شما چون انسدادى هستيد ، وظيفهء اوّليه شما احتياط فى الكل است ، يعنى عسر و حرج كه آمد و سبب بر طرف كردن مقدارى شد بايد در بقيه احتياط كنيد .
لكن چرا مثل دو گروه ديگر در ما بقى به اصول عمليّه رجوع مىكنيد ؟
آيا انسداديون قائل به وجوب احتياط كلّى هستند ؟
خير در اين جهت كه احتياط كلّى واجب نيست و رجوع به مظنّه لازم است مشتركاند .
انسداديون رجوع به ظنّ را از چه بابى حجّت مىدانند ؟
- اكثريت آنها رجوع به ظنّ را از باب تبعيض در احتياط و از روى ناچارى مىدانند .
- برخى از آنها نيز اين رجوع را از باب حجّيت مىدانند .
عبارت اخير يعنى رجوع به ظنّ از باب حجّيت است يعنى چه ؟
يعنى چون حكم شرعى نفيا و اثباتا دائر مدار ظنّ است به ظنّ مراجعه مىشود .
تفاوت نظر اين اكثريت و اقليّت در چيست ؟
- بنا بر نظر اكثريت ، در مواردى كه مظنّه بر يك طرف يعنى موارد شك وجود نداشته باشد ، بايد به اصل اوّلى يعنى احتياط رجوع شود .
- و بنا بر نظر اقليت به اصول عمليّه رجوع مىشود .
اعتراض و اشكال شيخ انصارى به كداميك از دو مبناى فوق است ؟
بر مبناى اوّل است .
انسداديون ظنّ مطلق را ، مطلقا حجّت مىدانند يا فى الجملة ؟
1 - برخى از آنها مطلقا حجّت مىدانند ، چه ظن قوى و چه ظنّ ضعيف .
2 - برخى از آنها نيز اگر مفيد ظن اطمينانى باشد فى الجملة آن را حجّت مىدانند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٩٦