تشريح المسائل
مراد از ممّا ذكرنا تبيّن . . . ) چيست ؟
المقدّر بضرورة ، يقدر بقدرها و الضرورات تبيح المحذورات .
جناب شيخ در جهت شناخت بايدها و نبايدها براى امتثال آنها چه عقايد و نظرياتى وجود دارد ؟
سه عقيده و يا نظريهء عمده وجود دارد از جمله :
1 - عقيدهء انفتاحيون حقيقى 2 - عقيدهء انفتاحيون حكمى 3 - عقيدهء انسداديون حقيقى .
انفتاحيّون حقيقى چه مىگويند ؟
مىگويند : چون اخبار متواتره ، اخبار واحد مع القرينه ، اجماعات محصّله نصوص كتاب و ظواهر و . . .
بسيار فراوان در اختيار ما قرار دارد ، مىتوانيم نسبت به معظم احكام شرعيّهء فرعيّه تحصيل علم كنيم و در مورد قليلى از احكام باقيمانده به اصول عمليه رجوع كنيم .
به نظر اين حضرات ، پس از مراجعه به منابع مذكور و تحصيل علم نسبت به معظم احكام ، علم اجمالى كبير منحل مىشود به يك علم تفصيلى نسبت به اكثر احكام و يك شك بدوى نسبت به احكام باقيمانده .
حال آنجا كه علم تفصيلى حاصل مىشود ، به علم تفصيلى خود عمل مىكنيم و در آن بخش باقيمانده كه شك ما در مورد آنها بدوى است به اصول عمليّه رجوع مىنمائيم .
مراد از علم اجمالى كبير در اينجا چيست ؟
اين است كه هر مسلمانى قبل از اينكه به منابع فقه مراجعه كند ، اجمالا مىداند كه اسلام يك سلسله بايدها و نبايدها برعهدهء او گذاشته و او بدنبال اين علم اجمالى كبير موظف است به منابع فقه سر زده در دستيابى به تكتك احكام تفحّص نمايد .
انفتاحيّون حكمى چه مىگويند ؟
مىگويند : در عصر غيبت از ضروريات دين و مذهب كه بگذريم ، نسبت به معظم احكام شرعيّه ، باب العلم به روى ما بسته است ، لكن باب علمى و يا به عبارت ديگر ظنون خاصّه و معتبره به روى ما باز است .
و لذا مىتوانيم از طريق ظنّ معتبر مثل خبر ثقه و يا . . . معظم احكام را شناسائى كنيم و نسبت به اقليت باقيمانده به اصول عمليّه تمسّك كنيم .
به نظر اين حضرات نيز كه از اصوليين هستند ، پس از مراجعه به منابع و تحصيل ظنّ تفصيلى نسبت به معظم احكام ، علم اجمالى كبير منحل مىشود به يك ظن تفصيلى نسبت به اكثر و يك شك بدوى نسبت به اقليت باقيمانده .
لذا نسبت به اكثر به ظن عمل مىكنيم و نسبت به اقل به اصول عمليّه رجوع مىنمائيم .