فى المثل :
قطرهاى نجس افتاده و لكن من نمىدانم كه در اين آب افتاده و يا بر زمينى كه در نزديكى آن ظرف است ؟
حال سؤال اين است كه : آيا اين شبهه مثل آنجائى است كه شما دو ظرف آب جهت استفاده تهيه كرده بوديد و اجمالا مىدانستيد كه يكى نجس است و اجتناب و احتياط در آنجا لازم بود و يا اينكه نه ، اين شبهه مثل آن جائى است كه يك اناء از آن شما بود و يك اناء از آن ديگرى و شما اجمالا مىدانيد كه يكى از آن دو نجس است ؟ بالاخره اين مورد از چه قبيل است ؟
به عبارت ديگر : آيا اين مورد از آن مواردى است كه هر دو طرف شبهه محلّ ابتلاء است و يا از قبيل آنجائى است كه يكى از محلّ ابتلاء خارج است ؟ و لذا در اين مورد چه بايد كرد ؟
سؤال را به وسيلهء طرح مثال تكرار كنيد ؟
بنده آبى را جهت استفاده تهيه كردهام ، قطرهء نجسى افتاده ، نمىدانم آن آب نجس شد و يا زمين اطراف ظرف آب تكليف من چيست ؟
اگر نجس را در آب مشاهده كنيد و آب نجس شده باشد كه خطاب اجتنب عنه بر شما منجّز است و بايد احتياط و اجتناب كنيد .
لكن اگر نجس در آب مشاهده نشود و زمين اطراف آن نجس شده باشد شما نمىتوانيد بگوئيد كه خطاب اجتنب از آن بر شما منجّز شده يا نه ؟
چرا وضع زمين اطراف نسبت به من چنين است ؟
چون فعلا اين زمين مبتلا به شما نيست نه جهت تيمم و نه جهت سجده .
امّا بعيد نيست كه به زودى و يا زمانى كه خيلى دور نيست بدان مبتلا شوم ؟ در آن صورت چه بايد بكنم ؟
آيا بايد طرفين شبهه را محلّ ابتلاء به حساب آورم و از هر دو احتياط كنم و يا يكى را خارج از آن حساب كرده و نسبت به طرف ديگر به خودم اجازهء ارتكاب بدهم ؟
جناب شيخ چه پاسخى به اين سؤال مىدهيد ؟
جهت دستيابى به پاسخ اين سؤال شما به سه طريق اشاره مىكنم :
1 - راه رجوع به اصول عمليّه
2 - راه رجوع به اصول لفظيّه
3 - راه رجوع به دليل خاصّ
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 227
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٧