نيست ، خطابات هم متوجّه او نيست . چرا ؟
زيرا كه طلب حاصل و يا تحصيل حاصل است و تحصيل حاصل ناصحيح .
فى المثل شما داراى ظرفى هستى ، برادر شما هم داراى ظرفى ، اگر فرضا ظرف شما نجس شود اين چه ربطى به ظرف برادر شما دارد ؟
آيا خطاب اجتنب عن النجس مىتواند متوجّه شما شود كه ؟ مىدانيد ظرف خودتان نجس است خواهيد گفت : نه ، زيرا من از پيش به نجاست ظرف خودم تفصيلا علم داشته و مىدانستم كه اجتناب از آن واجب است و لو چنين نهىاى هم در كار نباشد .
و خلاصه اينكه :
اگر شارع واقعهاى را كه محل ابتلاى انسان نيست نهى نمايد قبيح است .
حاصل مطلب در ( و هذا باب واسع ينحل به الاشكال عمّا علم . . . ) چيست ؟
اين است كه با بيان ضابطه و معيار ابتلاء و عدم ابتلاء اشكالات فراوانى در شبههء محصوره حل مىشود .
مراد از پاسخ فوق چيست ؟
1 - از طرفى گفتيم كه در علم اجمالى و شبههء محصوره بايد احتياط كرده ، از اطراف شبهه اجتناب نمود .
2 - از طرفى فقهاء در موارد و فروعات بسيارى از فقه كه به حسب ظاهر ، علم اجمالى وجود داشته و شبهه هم محصوره است ، فتوا به عدم وجوب احتياط دادهاند .
فى المثل :
1 - مىدانيم كه قطرهء بولى يا در داخل اناء افتاده و يا خارج آنكه بحث آن مفصّل گذشت و گفته شد كه احتياط در اينجور جاها واجب نيست .
اگر بپرسيد كه چرا ؟
مىگوئيم در اينگونه موارد يك طرف شبهه محلّ ابتلاء نيست و لذا علم اجمالى بلااثر است .
2 - دو نفر داراى لباس مشتركى هستند كه در آن منّى ديدهاند و لذا هريك اجمالا مىداند كه خودش و يا دوستش جنب شدهاند .
در اينجا به علم اجمالى اعتناء نمىكنند ، بلكه هريك موظفاند به حساب خودشان برسند و لذا وقتى هريك وضعيت خودش را محاسبه مىكند و شك مىنمايد كه آيا جنب شده يا نه ؟ اصالة عدم جنابت جارى مىكند و غسل بر او واجب نيست .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٠٣