اين مورد در آن فرضى است كه شما علم تفصيلى پيدا كنى به اصابت نجس به آن طرفى كه مقدور شماست ، اما بنا بر فرض و تقدير آن طرف ديگر خطاب تفصيلى متوجه شما نمىشود چرا كه مقدور شما نيست و تكليف بما لا يطاق قبيح است . بلكه حد اكثر خطاب تعليقى متوجه شما مىشود .
مراد از عبارت اخير چيست ؟
اين است كه اگر روزى آن طرف غير مقدور شما هم مقدورتان شد ، واجب است كه احتياط كنيد .
فى المثل :
شما اجمالا مىدانى كه يا اناء خودت نجس است و يا كلاه گرباچف و يا اجمالا مىدانى كه يا شلوار خودت نجس است و يا دهان بوش رئيس جمهور آمريكا . كه نه كلاه گرباچف مقدور شماست و نه دهان بوش .
قسم چهارم از اطراف علم اجمالى چگونه است ؟
يك طرف از شبهه از محلّ ابتلاها بيرون است .
فى المثل شما اجمالا مىدانى كه يا ظرف خودتان نجس است و يا ظرف فلان كلّهپزى در فلان خيابان .
- ظرف فلان كلّهپز به شما ربطى نداشته و عادة مبتلا به شما نيست .
در اين فرض و امثال اين فرض نيز علم اجمالى بلااثر بوده و موجب احتياط نسبت به ظرف خودتان نمىشود .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٩