بلكه اگر بنا باشد احتياط واجب باشد مطلقا واجب است و اگر هم واجب نباشد مطلقا واجب نيست .
با توجه به پاسخ شيخ به صاحب حدائق آيا سخن صاحب مدارك درست بوده و در موارد علم اجمالى احتياط واجب نيست ؟
خير ، زيرا هركجا در موارد علم اجمالى يك طرف مورد ابتلاء باشد و طرف ديگر خارج از محل ابتلاء ، علم اجمالى بلااثر بوده و از اثر مىافتد .
حال ما نحن فيه نيز از اين قبيل است . چرا كه معمولا مايعات داخل ظرف مورد ابتلاء بوده و از آنها استفاده مىشود و افراد با بيرون ظرف كارى ندارند .
و لذا از اين باب است كه احتياط واجب نيست نه اينكه مطلقا احتياط واجب نباشد .
به عبارت ديگر فتواى اصحاب مربوط است به محلّ ابتلا بودن يا نبودن مثل انائين مشتبهين بدين صورت كه شما يك اناء داريد برادرتان هم يك اناء دارد ، اجمالا مىدانيد كه يكى از اين دو اناء نجس است ، حال شما و برادرتان با اين دو اناء چه مىكنيد ؟
معلوم است كه هريك از اناء خودش استفاده مىكند ، زيرا علم اجمالى در اينجا اثر ندارد .
چرا ؟
زيرا هريك از شما دو نفر محلّ ابتلايتان اناء خودتان است و نه اناء آن ديگرى .
شما مىگوئيد : من يك اناء دارم كه محل ابتلايم مىباشد بدين معنا كه نمىدانم پاك است يا نجس ؟
شما مىگوئيد : انشاءالله كه پاك است .
به عبارت ديگر شما اجمالا مىدانيد كه يكى از آن دو ظرف نجس است ، خوب بدانيد از كجا معلوم كه اناء برادرتان نجس نباشد و اين چه ربطى به شما دارد . مثل همان وجود منّى فى ثوب المشترك است .
حال در اينجا سؤال ما اين است كه محلّ ابتلاى ما در اينجا داخل اناء است يا ظهر اناء ؟
در پاسخ مىگوئيم :
بايد ديد غالب چيست ؟ آيا غالبا اشخاص از داخل اناء استفاده مىكنند يا از خارج اناء ؟
خواهيد گفت : غالبا اشخاص با داخل اناء كار دارند و نه خارج آن .
حال اگر شما شك كنيد كه اين خون و يا بولى كه افتاده داخل اناء افتاده و يا در خارج آن ؟ مىگوئيم :
انشاءالله كه در داخل اناء نيفتاده بلكه در خارج آن افتاده و مايع داخل اناء قابل استفاده است .
پس خارج اناء محل ابتلاء نيست بلكه اين داخل اناء است كه محلّ ابتلاء است .
و لذا فتواى اصحاب مربوط به موردى است كه داخل اناء محل ابتلاء باشد و نه خارج اناء .
در اينجاست كه گفتهاند : احتياط واجب نيست .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٥٥