ترجمه :
[ تنبيه اول : ] عدم تفاوت اندراج مشتبهين در تحت حقيقت واحد و يا غير واحده
شيخ مىفرمايد :
در وجوب اجتناب از مشتبه به حرام ميان اينكه مشتبهين تحت حقيقت واحدهاى ( مثل دو آب مشتبه ) و يا تحت غير حقيقت واحده ( مثل خلّ و خمر ) قرار بگيرند وجود ندارد ( و اين عدم تفاوت ) به دليل عموميّت داشتن ادلّه است كه ( در رابطهء با شبههء محصوره ) گذشت .
نقل كلام صاحب مدارك توسط صاحب حدائق و از كلام صاحب حدائق ( محدث بحرانى ) :
( پس از اينكه ) ايشان كلام صاحب مدارك را در مقام تأييد رأى خودش مبنى بر عدم وجوب اجتناب از مشتبهين نقل نموده است و آن كلام اين است كه از فتواى اصحاب استفاده مىشود كه اگر شك به وقوع نجاست در داخل اناء و يا خارج آن تعلّق بگيرد ( اين شك ) ممانعت از بكارگيرى و استفادهء از داخل اين اناء نمىكند و اين ( فتواى اصحاب ) مؤيّد آن مطلبى است كه ما ( صاحب مدارك ) ذكر نموديم ( كه احتياط در مشتبهين واجب نيست ) .
تفصيل صاحب حدائق در مسئله در حالى كه پاسخ مىدهد از آن ( كلام صاحب مدارك ) مىفرمايد :
اولا : اين مؤيّدى كه شما ( صاحب مدارك ) آورديد از قبيل شبههء غير محصوره است ( چون اگر محصوره بود اصحاب فتوا بر وجوب احتياط مىدادند ) .
ثانيا : اين قاعده ( وجوب احتياط در شبههء محصوره ) مربوط است به افرادى كه مندرجاند در تحت يك ماهيّت ( مثل دو تا آب ) و جزئياتى كه شامل مىشود آن جزئيات را يك حقيقت ( مثل مائين ) وقتى پاكش با نجسش و حلالش با حرامش مشتبه شود .
در نتيجه فرق گذاشته مىشود در آن ، ميان ( شبههء ) محصوره بودن و غير محصوره بودن ( در شبههء محصوره احتياط واجب و در غير محصوره ليس بواجب ) به سبب آنچه روايات متضمّن آناند . ( يعنى اگر شبههء غير محصوره باشد به كل شىء لك حلال تمسّك مىشود و چنانچه شبهه محصوره باشد به احتط لدينك و يا الوقوف عند الشبهات خير . . . ) .
و ( اين تفاوتها ميان محصوره و غير محصوره ، مربوط به متّفقة الحقيقه است ) و نه اينكه اين اشتباه