چرا ؟
زيرا :
هريك از دو اناء مشتبه را بخواهيد مرتكب شويد احتمال عقاب در آن وجود دارد .
دفع عقاب محتمل عقلا واجب است .
پس : اجتناب از هر دو اناء واجب است .
بنابراين يا بايد مخالفت قطعيّه حرام نباشد و يا وقتى حرام شد ، موافقت قطعيّه بايد واجب باشد .
جناب شيخ چه تفاوتى در قبح عقاب بلابيان و دفع عقاب محتمل وجود دارد ؟
قبح عقاب بلابيان مربوط به شك در تكليف است و حال آنكه دفع عقاب محتمل مربوط به مكلّف به است .
جناب شيخ در مقابل وجوب موافقت قطعيّه مىگويند : موافقت احتماليّه كفايت مىكند يعنى مىشود در انائين مشتبهين يكى را مرتكب و از يكى اجتناب نمود ، چه مىفرمائيد ؟
دليل حضرات چيست ؟
پنج وجه و يا دليل بر اثبات مدّعاى خود ذكر نمودهاند .
وجه و دليل اولشان بر كفايت موافقت احتماليه چيست ؟
جمع بين الدليلين است چرا كه ما در شبههء محصوره دو جور دليل داريم .
مراد از دو دليل چيست ؟
1 - اجتنب عن الخمر است 2 - كل شىء لك حلال حتّى تعلم انّه حرام
- يك وقت هست كه ما دو اناء داريم اجمالا مىدانيم يكى خلّ و يكى خمر است دليل اجتنب از ما مىخواهد كه از خمر اجتناب كنيم .
- يك وقت هم هست كه ما دو اناء داريم ، لكن نمىدانيم كه اين يكى اناء فى حدّ نفسه حلال است يا حرام و يا آن يكى اناء فى حدّ نفسه حلال است يا حرام ؟
قاعدهء كل شىء لك حلال مىگويد : چيزى را كه نمىدانى حلال است يا حرام براى تو حلال است .
نتيجهء اين دو دليل چيست ؟
به دليل اينكه اجتنب عن الخمر روى مورد نظر دارد ، تعارض اصلين پيش مىآيد .
چرا ؟
زيرا شما اجمالا مىدانى كه يكى از اين دو ظرف خمر است حال اگر در اين يكى اصالة الطهاره جارى كنى ، تعارض پيدا مىكند با اصالة الطهاره در آن يكى اناء .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 139
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣٩