تشريح المسائل
حاصل مطلب در ( الثانى : ما يستفاد من اخبار كثيرة : من كون الاجتناب . . . ) چيست ؟
بيان دوّمين مؤيّد و يا چهارمين دليل است از جانب شيخ مبنى بر اينكه سيرهء مسلمين اعم از ائمه ، اصحاب و علماء از ابتدا تاكنون اين بوده است كه در موارد علم اجمالى يعنى شبههء محصوره ، گذشتن از خير همهء اطراف شبهه و وجوب احتياط بوده است .
چه شواهدى بر اين مدّعا وجود دارد ؟
1 - شخصى دو ظرف آب دارد و اجمالا مىداند يكى از آن دو نجس است از امام عليه السّلام مىپرسد براى وضو چه كنم ؟
امام مىفرمايد : هر دو را دور بريز و تيمّم كن و اين همان احتياط است .
2 - شخصى دو جامهء ساتر دارد اجمالا مىداند كه يكى از آن دو نجس است از امام مىپرسد كه براى نماز چه كند ؟
امام عليه السّلام مىفرمايد : با هركدام نمازى بخواند .
اگرچه اين مسئله در شبههء وجوبيّه است و لكن مناط در هر دو حديث واحد است .
3 - سؤال مىكند كه گوشهاى از لباسم نجس شده است و لكن اكنون به درستى نمىدانم كه محلّ نجاست كجاست ، اجمالا مىدانم در سمت راست قبايم بوده است ، چه كنم ؟
حضرت مىفرمايد :
تمام آن ناحيه را بشوى تا يقين به طهارت پيدا كنى . پس معيار تحصيل ، يقين است و جائى براى جريان اصالة الطهارة و الحليّه وجود ندارد و الّا امام آن را بيان مىفرمود .
حال چون علّت آورده است مىگوئيم : العلة تعمّم . پس حكم همهء موارد علم اجمالى چنين است و هذا هو المطلوب .
پس مراد از ( بل استدلّ صاحب الحدائق على اصل القاعدة باستقراء . . . ) چيست ؟
دليل پنجمى است از جانب صاحب حدائق به نام استقراء .