حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : مجادله و منازعه ، دردى است بسيار سخت و نيست در انسان هيچ خصلتى بدتر از جدال و نزاع ، هر چند بحث علمى باشد .
و هو خلق ابليس و نسبته .
يعنى : جدال ، صفت ابليس است و منبع و منشأ اين صفت خبيثه او بوده ، در زمانى كه مأمور شد به سجود آدم عليه السّلام و به شبههء باطلهء : « خَلَقْتَنِي من نارٍ وَخَلَقْتَه من طِينٍ ) * ( اعراف - 12 ) ، عجب و كبر به خود راه داد ، و از اين سعادت عظمى محروم شد و در سلك خاسرين منسلك گرديد .
فلا يماري في اىّ حال كان الَّا من كان جاهلا بنفسه و بغيره ، محروما من حقايق الدّين .
پس ، هر گاه دانستى كه ممارات و مجادله ، صفت ابليس است ، پس مجادله نمىكند در هيچ حال مگر كسى كه جاهل باشد به نفس خود و به غير ، و محروم باشد از معارف و حقايق دينى . چه هر كه راه به عجز و قصور خود برد و به جهل خود اعتراف نمود و دانست كه علم به حقيقت أشياء ، چنان كه بايد و شايد مخصوص حضرت بارى و نفوس مقدّسه است ، و به مضمون : « فوق كلّ ذى علم عليم » : دانا و شناسا شد ، راه مجادله و منازعه بر خود مىبندد و اقدام به او هرگز نمىكند .
روى انّ رجلا قال للحسين بن علىّ عليهما السّلام : اجلس حتّى نتناظر في الدّين ، فقال : يا هذا انا بصير بدينى ، مكشوف علىّ هداى ، فان كنت جاهلا بدينك فاذهب فاطلبه ، مالى و للمماراة ؟ ! ) * حديث است كه : شخصى به خدمت حضرت امام حسين عليه السّلام آمد و گفت : يا حضرت ، بنشين ساعتى ، تا با تو مباحثه كنيم در مسائل دينى . حضرت فرمود كه : اى
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 306
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٣٠٦