حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : نيست هيچ راحتى از براى مؤمن ، كه از انحاى كدورت مبرّا باشد ، مگر ملاقات كردن رحمت الهى و و اصل شدن به جناب عزّت ، پس بنا بر اين در دنيا راحت نمىباشد ، مگر در چهار چيز : صمت : تعرف به حال قلبك و نفسك فيما يكون بينك و بين باريك .
يكى از راحتهاى دنيا - در صمت و خاموشى است ، امّا به شرط آن كه خاموشى مقارن فكر و ذكر باشد و در بدايع و غرايب الهى ، تأمّل كند . مثل آن كه با خود بگويد كه : جناب عزّت به حكمت كاملهء خود ، تو را از عدم به وجود آورد و بر ساير مخلوقات ، تفضيل داد و صنايع بديعه و غرايب عجيبه ، در تو وديعه گذاشت كه از او غافل نباشى و از فرمودهء او مخالفت جايز ندانى . حاصل ، آدمى بايد ، در هنگام سكوت ، از امثال اين فكرها غافل و مانند اين انديشه ها ، عاطل نباشد و همواره متوجّه جناب احديّت باشد .
و خلوة : تنجو بها ( و حلم تنجو به ) من افات الزّمان ظاهرا و باطنا .
يكى ديگر از جملهء راحتهاى دنيا - خلوت و گوشه گيرى است ، امّا خلوتى كه منجى باشد ، نه مهلك . يعنى : به طاعت و عبادت و ذكر خدا گذرد ، نه به لهو و لعب و ارتكاب مناهى . ( و يكى ديگر حلم است ) و او نيز به شرط مذكور و قيد « من افات الزّمان » قيد هر دو است . يعنى : خلوت و حلم ممدوح ، خلوت و حلمى است كه آدمى به آن ، از آفات ظاهرى و باطنى زمان ، در امان باشد . ظاهرى : مثل مجادله و منازعه با مردمان ، و باطنى : مثل طغيان نفس و سورت غضب و مانند اينها . و دورى از فساد و فتنه ، عين راحت است و در بعضى از نسخه ها به جاى « حلم » ، « علم » است و اين اظهر است : و جوع : تميت به الشّهوات و الوسواس .
يكى ديگر - گرسنگى است ، امّا گرسنگىاى كه بر طرف كند خواهشهاى نفسانى را ، نه گرسنگىاى كه مقارن صبر و شكيبايى نباشد و مخاطرات شيطانى در خاطر
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٠٢