پارسها بهعنوان يك ملت غالب از پرداخت ماليات نقدى معاف بودند ، اما ظاهرا ماليات جنسى به دولت تحويل مىدادند . ملتهاى غير پارسى ازجمله ساكنان مناطق خود مختار ( مثلا فنيقىها و غيره ) ساليانه رويهمرفته با دشوارى در حدود 7740 تالانت بابلى نقره مىپرداختند . قسمت عمدهء اين مبلغ بهوسيله مردمى كه از لحاظ اقتصادى پيشرفتهتر بودند ، پرداخت مىشد : آسياى صغير ، بابل ، سوريه ، فنيقيه و مصر .
روش پيشكش هم در كنار ماليات نقدى اجرا مىشد ، اما پيشكش دادن يك عمل اخلاقى و داوطلبانه نبود . اندازه پيشكش هم مشخص مىشد و بر خلاف ماليات ، جنسى پرداخت مىگرديد . بيشتر ، آنچه كه از سوى دولت دريافت مىگرديد به شكل ماليات بود .
اما پيشكشها را اغلب مردميكه در مرزهاى امپراطورى از قبيل ( حبشه و عربستان ) زندگى مىكردند براى شاهنشاه مىآوردند . كشورهائيكه در سرزمينشان معدن نقره وجود نداشت ، ماليات نقدى را از راه فروش محصولات كشاورزى و تبديل آنها به نقره مىپرداختند اين عمل به پيشرفت روابط كالائى - پولى جامعه كمك مىكرد .
ميزان مالياتبندى زمان داريوش اول ، با وجود دگرگونى مهمى كه در وضع اقتصادى كشورهاى تابع پارسها پديد آمده بود ، تا پايان حكومت هخامنشيان ثابت ماند .
اضافه بر پرداخت ماليات ، مردم كشورهاى تابع ناگزير بودند هزينه سنگين حقوق استانداران و درباريان و مأمورانى را كه در ساتراپ خدمت مىكردند ، بهپردازند . بهطور كلى مالياتدهندگان كه به پرداخت ماليات نقدى توانا نبودند ناگزير قسمتى از اموال غير منقول يا اعضاى خانواده خود را پيش مأموران وصول يا عوامل آنها گرو مىگذاشتند و مأموران به ازاء آن ، پول نقد به خزانه دولت تحويل مىدادند . اسناديكه از بابل به دست آمده گوياى آنست كه بسيارى از ساكنان اين ساتراپها ، مزارع و باغهاى خود را به منظور بهدست آوردن پول نقره و پرداخت ماليات به خزانه شاهنشاه به گرو گذاشتهاند .
بيشتر اوقات اينان در وضعيتى نبودند كه بتوانند املاكشان را از گرو درآورند و اين - گونه رفتهرفته بىزمين مىماندند و ناچار بهعنوان كارگر روزمزد كار مىكردند و گاه اتفاق مىافتاد كه به ازاى وامهاى خود كودكانشانرا به نام برده به وامخواهان مىفروختند .
بهموجب اسناديكه از منابع مصرى بهدست آمده ، در زمان تسلط پارسيان ماليات ساكنان آن اندازه سنگين بود كه زمينداران كوچك ناگزير به شهرها مىگريختند ، اما مأموران آنها را دستگير مىكردند و با زور به جايگاه خودشان برمىگرداندند .
در امپراطورى هخامنشيان شكل ضرب سكه به قرار زير بود : 1 . سكهء شاهى 2 . سكه - هائيكه در ساتراپها ضرب مىشد ، 3 . سكههائيكه در استانها ضرب مىشد و تصوير شاه روى آن بود ، 4 . سكههاى محلىايكه در كشورهاى مغلوب ضرب مىشد و رواج داشت .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 90
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٩٠