پس از سال 517 ق . م . داريوش يكم در سرتاسر امپراطورى هخامنشى واحد پولى ثابتى را رايج كرد . اين واحد پولى بر مبناى سيستم پولى هخامنشيان برگزيده شد و شامل قطعهاى طلاى مسكوك به وزن 4 / 8 گرم بود ، ضرب پول طلا فقط به ضرابخانه سلطنتى اختصاص داشت . عيار اين طلا 3 % بود ، و اين معيار طى چندين سده پايهء رواج پولهاى طلا در بازرگانى جهان بهشمار مىرفت .
رايجترين وسيلهء مبادله سكهء نقرهاى به وزن 6 / 5 گرم و معادل 20 / 1 پول طلا بود ، اين سكه بيشتر در ساتراپهاى آسياى صغير ضرب مىشد . روى سكههاى طلا و نقره تصوير ، شاهنشاه پارس نقش شده بود . مقدارى پول نقره و مسى كشورهاى تابعهء پارس در محل و شهرهاى يونانى آسياى صغير ضرب مىشد و براى پرداخت به مزدوران ، هنگام لشكر كشىها و حتى در شهرهاى خودمختار تابع شاه ، مصرف مىگرديد . گاهگاهى در شهرهاى فنيقى هم پولهاى محلى و شاهى را سكه مىزدند .
استفاده از پول مسكوك معمولا در كشورهائيكه از كنارههاى درياى مديترانه دور بودند ، رواج چندانى نداشت . اگرچه در سدهء پنجم ق . م . بازرگانان چند ملت ( مثلا فنيقىها ) ، به ميزان زيادى در كشورهاى خودشان و كشورهاى بيگانه براى مبادله بازرگانى پول مسكوك بهكار مىبردند ، در بابل ضمن مبادله ، بهجاى پول مسكوك تكههاى نقره را به شكل شمش يا ميله يا مفتول و غيره خرج مىكردند . شمشها داراى عيار متفاوتى بودند ( معمولا 8 / 1 ) و روى آنها مهرى مىزدند كه گوياى عيارشان بود و هنگام مبادله آنها را وزن مىكردند . همان زمان كه مسكوك به بابل وارد شد و بهكار رفت اين فلزات را هم در كنار آن ضمن آنكه وزن مىكردند به جاى مسكوك بهكار مىبردند . در ميان اينها طلا فقط بهعنوان كالا ، نه بهجاى وسيله مبادله پولى ، معامله مىشد . بهعبارت ديگر پول مسكوك در زمان هخامنشيان در بابل رواج چندانى نداشت و فقط از آنها براى بازرگانى با شهرهاى يونانى استفاده مىكردند . آنزمان در مصر هم تقريبا چنين وضعى حكمفرما بود ، آنجا هم براى معامله و مبادله از روش وزن كردن فلز استفاده مىكردند .
حتى در خود پارس كارگران مصرى املاك شاهى نقره غيرمسكوك بهجاى مزد مىگرفتند .
سيكل و كارشا كه در اسناد پارسى ياد شده ، واحد وزن بودند و حتى روى اين فلزات مهر پولى نخورده بود . پارسها پول مسكوك را بهمنظور مبادله در كشورهاى باخترى امپراطورى و يا براى پرداخت مزد به مزدوران وابسته به دولت شاهنشاهى ، بهكار مىبردند .
در كشورهائيكه مبادلات بهوسيله نقرهء غير مسكوك انجام مىگرفت ، ظاهرا برخى از شخصيتها حق آن را داشتند تا شمش نقره بسازند و آن را با شكل معينى عرضه كنند .
معبدها و كاخها در بابل ، مصر و كشورهاى ديگر روشهاى مشخصى را بهمنظور پرداخت
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 91
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٩١