بهعنوان زبان ديپلماسى و تجارتى در خاور نزديك بهكار مىرفت . پس از انجام اصلاحات ادارى داريوش ، اين زبان در ساتراپهاى خاورى هم رسما بهكار برده شد و براى ارتباط ميان دبيرخانههاى دولتى سرتاسر امپراطورى پارس از آن بهرهبردارى گرديد .
علاوهبر اينكه زبان آرامى در سرتاسر قلمرو دولت هخامنشى بهمنظور تنظيم نوشتهها و اسناد رسمى بهكار مىرفت زبانهاى محلى هم تا اندازهاى رايج بودند . مثلا در مصر نوشتههاى ادارى با دو زبان نوشته مىشدند ، در كنار زبان آرامى كه مورد استفاده همگانى بود ، زبان محلى مصرى را هم مىنوشتند . در خود پايتخت دولت پارس با وجود اينكه زبان آرامى به مقياس گستردهاى بهكار مىرفت ، از زبان ايلامى هم در نوشتهها استفاده مىشد ، در نيمه دوم سدهء پنجم اين زبان نتوانست جاى زبان آرامى را بگيرد .
در دستگاه حكومتى هخامنشيان پارسها موقعيت ويژهاى داشتند ، مقامهاى بزرگ كشورى و لشكرى چه در سرزمين پارس و يا كشورهاى تابع ديگر ، در انحصار آنها بود .
پس از اصلاحات داريوش پارسها بهعنوان مأموران قضائى در دستگاههاى دولتى استانها يا كشورهاى غير پارسى نفوذ كردند . اما در كنار اينها بسيارى از مردم وابسته به مليت - هاى ديگر در دستگاههاى دولتى هخامنشيان خدمت مىكردند . در بابل ، مصر ، آسياى صغير و بسيارى از « استانهاى » ديگر ، قضات ، رؤساى زرادخانههاى شاهنشاهى ، رؤساى ساختمانى سلطنتى ، معمولا بابليها ، مصريها ، يهوديان ، آراميها ، ايلاميها ، يونانيان ، و غيره بودند چون اينها در رشتههاى مربوطه طى قرنها تجربه داشتند . معمولا كارهاى مالى و اقتصادى دولت را ايلاميها زير نظر پارسىها انجام مىدادند .
در دورهء سلطنت داريوش يكم كارهاى ثمربخشى در زمينهء تنظيم قوانين مربوط به ملتهاى مغلوب انجام گرفت .
بنا به فرمان داريوش ساتراپ مصر موظف شد كارشناسانى بهمنظور تنظيم قوانين حقوقى مصر به شوش بفرستد ، اينها مجموعهء قوانينى را بر مبناى قوانين مصر پيش از تسلط پارسها تنظيم كردند . اين قانوننويسى به سال 495 ق . م . انجام گرفت و به زبان آرامى و مصرى ثبت گرديد . بنابر مداركى كه بهدست آمده قوانين حقوقى مصر ، در زمان هخامنشيان تغيير زيادى نهكرد . قضات شاه از حاكمان محلى و استاندارانى كه شاه بر مىگزيد پيروى مىكردند .
قوانين حقوقى بابليها در زمان هخامنشيان مبناى قوانين حقوقى خاور نزديك گرديد .
حقوق خصوصى بابليها تغييرات اساسىاى نهكرد ، اگرچه بسيارى از ادارات رسمى زير نفوذ ايرانيها قرار گرفتند . در زمان سلطنت داريوش يكم دگرگونى راهحلهاى مسائل
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 85
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٨٥