كيش دئوپرستى ( آئين قديم آريائيها ) مخالف بود ، مورد تأئيد اشراف و كاهنان كهن قبايل قرار گرفت . در گاتها مردم به زندگى صلحآميز و پيشرفت ، زير فرمان فرمانروايان نيرومند و دادگر فراخوانده مىشوند و همچنين از پيروان مىخواهد كه عليه دوروئى ، زور و دشمنان پادشاهان دادگر و كاهنان ، بهپا خيزند .
نظام اجتماعى - اقتصادى قبايل ايران باستان
نياكان قبايل باخترى ايران ، پيش از استقرار دامداران كوچنشين در دشتهاى يورازى و تقسيم آنها به كوچنشينان و كشاورزان ، زادگاه خود را ترك كردند . اقتصاد پيشين اين مناطق بنا به نظر باستانشناسان ، دامدارى - كشاورزى بوده است . بنا به پژوهش اينان ، كار كشاورزى هنگامى به پيشرفت گرائيد كه در ميان آريائيها و بهطور كلى ايرانيان شخم با گاوآهن ( خيش ) معمول شد . در اوستا و ريگودا از زندگى شهرى و اسكان تدريجى ايرانيان و هند و آريائيها ، زندگى دامدارى - كشاورزى آنها سخن به ميان آمده است . در آن زمان داشتن دام معيار ثروت اشخاص بوده و در جنگهاى ميان قبايل بهترين غنيمت جنگى بهشمار مىرفته است .
پرورش اسب هم نقش مهمى را در اقتصاد اين قبيلهها بازى مىكرد ؛ در زمان آريائيها ارابههاى جنگى بهكار مىرفت و عشاير آريائى هنگام اسكانشان در اسبسوارى مهارت شايانى داشتند . زين و يراقسوارى نزد آنها بسيار پرارزش بود . در اين زمان ميان آريائيها صنايع حرفهاى بهويژه فلزكارى رواج داشت .
جامعهء قبيلهاى آريائى به سه گروه موروثى تقسيم مىشدند : جنگجويان ، كاهنان ، تودههاى ساده معمولى ؛ بعدها گروه چهارمى به نام « وابستگان » پديد آمد . جنگجويان از گروههاى ممتاز بهشمار مىآمدند ( در اوستا اين گروه به نام « راتائيشتار » و بعدها در زبان فارسى ميانه ارتشتاران - يعنى پيكارجويان ممتاز نام برده شدند ) ؛ از ميان اين گروه رهبران يا شاهان برمىخاستند ، اينان داراى قدرت فراوان بودند و برترى چشمگيرى نسبت به گروههاى ديگر داشتند . در زمان آريائيها جنگجويان ، از انجام كارهاى توليدى معاف بودند و مانند گروه كاهنان منبع درآمد ديگرى داشتند . گروه كاهنان شامل خادمان دين و نمايندگان روشنفكران آنزمان بودند و وظايف زير را انجام مىدادند : حفظ سنتها و حماسههاى مذهبى ، رسيدگى به مقررات حقوقى ، مشاوره با فرمانروا ، تربيت جوانان وابسته به گروههاى ديگر جامعه . در اوستا اعضاى گروه كاهنان اتراوان ( در فارسى ميانه اسراوان نام برده شده است ) و در ميان مادها و پارسها اينان به ماگ ( مغ ) شهرت