ساكنان زير فرمانش را مىگرداند .
اين « كشورها » كه داخيو نام داشتند آن اندازه كوچك بودند كه نمىتوانستند يك واحد سياسى تشكيل دهند . بنا به اطلاعاتى كه از متنهاى سدههاى نهم تا هشتم ق . م .
آشورى بهدست آمده ، ساكنان مناطق شمال غربى ايران كه آنوقت بهوسيله قبيلههاى ايرانىزبان مسكون شده بودند ، در آغاز اين گونه مىزيستند ، فقط در اين زمان بود كه تشكيلات حكومتى نسبتا مهمى در ميان برخى از آنها پديد آمد ، اما اين حكومتها بسيار ضعيف بودند و بنابراين تحت الحمايه اورارتها ، آشوريها و مانىها قرار گرفتند . استان پارسويا كه در سدهء نهم ق . م . در حدود 30 پادشاه داشت ، در اواسط سده هشتم زير فرمان يك حكومت قرار گرفت ، اما ضمن 744 ق . م . اين « كشور » به وسيله آشوريان تصرف شد و جزو استانهاى دولت آشور قرار گرفت . در آغاز سدهء هفتم ق . م . پادشاهى پارس پديد آمد كه تحت الحمايه ايلام بود . و سرانجام در ماد پس از خلاصى از زير يوغ آشوريها پادشاهى مستقلى تشكيل شد .
پيدايش ماد مستقل و دولتهاى مادى
تاريخ خيزش مادها كه از كتيبههاى آشورى بهدست آمده مبهم و سالهاى آن معلوم نيست احتمالا به سال 691 چند استان شرقى آشورى عليه آندولت بهپا خاستهاند .
دولتهاى سركش و محلى منطقهء ماد نقش مهمى را در اين قيام ايفا كردند : كاشتاريتى از كار - كاش ، دوسانى از ساپارادا و مامى تيارشى از مادائى از آن جمله بودند .
اسكيفها ، كيمرتيزها و مانىها هم با آنها متحد شدند . دژهاى آشورى كيشسو و حتى بيت - خمبان مورد تهديد اينان قرار گرفت . آشوريها كوشش كردند با شورشيان و رهبر اسكيفها به نام پارتاتوا به مذاكره پردازند . اطلاعات ما در اينجا پايان مىيابد . اما چنين پنداشته مىشود كه پارتاتوا به آشوريان پيوست ، و اين اقدام به او امكان داد كه قسمت شرقى ايالت را نگاهدارد .
منطقه ماد تا 669 ق . م . جزو يكى از « كشور » هاى تابع آشور بهشمار مىآمد .
اما اين « كشور » زير فرمانروائى يك شاه نبود . احتمالا ، در جريان قيام نوعى اتحاد جنگى ميان شاهان منطقهء ماد پديد آمد ، اين شاهان در « كشور » خود حكومت مىكردند اما قلمرو ماد از همه مهمتر بود . نوشتههاى هردوت ريشه اصلى تاريخ پادشاهى ماد را تا اندازهاى روشن مىكند ، او مىنويسد پس از تسخير سرزمين ماد در ميان « شاهنشين » هاى آن جدائى و ستيز درگرفت . در آنزمان دئيوك پادشاه ماد با ديگران متحد نبود . نخست