در همان قلمرو محدود خود حكومت يا قضاوت مىكرد ، بعدها اتحاد « كشور » هاى كوچك ماد اعلام شد ، اما هريك از فرمانروايان « كشورها » يا داخيوها در كارهاى قضائى و حكومت داخلى مستقل بودند . ظاهرا پس از يك رشته پيكارها ميان حكومتهاى محلى چنين نتيجه گرفته شد كه شورائى از شاهان محلى منطقه ماد تشكيل شود ، در اين شورا پادشاهى دئيوك در سرتاسر ماد اعلام گرديد .
پس از آن دئيوك شهر بزرگى را با كاخها و دژهاى گنجينهاى استوار داخلى و ديوارهاى محكم و قطور به نام پايتختش بنا كرد ، در اين شهر مردم نيرومندى را جاى داد . اين گونه اكباتان ( هكماتانا يا همدان ) ساخته شد . سازمان نيرومندى براى نگهبانى شاه پديد آورد ، نظم و ترتيب جدىاى در دربار مستقر كرد ، اشخاص فقط مىتوانستند بهوسيلهء عريضهء نوشته يا پيك با شاه تماس گيرند . اين اقدامات براى آن بود كه شاه را بزرگ بهنماياند و عظمت او را به رخ اشراف يا سران طوايف بكشد . چون اينان قبلا خود را با او همپايه مىپنداشتند . سازمانى پليسى بهوجود آورد و جاسوسانى براى خبر چينى گماشت .
از نوشتههاى هردوت نظم و سامان دورهء اخير دولتهاى ماد استنباط مىشود . اما در زمان دئيوك تثبيت قدرت شاه كه در پايتخت ميزيست ، و فرماندهى عالى او روى شاهان « كشورهاى » ديگر و در نتيجه اتحاد واقعى قلمرو ماد به چشم مىخورد . پسر دئيوك به نام فرا ارت ( 642 - 646 ق . م . ) از مرزهاى ماد پا را فراتر نهاد . در آغاز پارسها و پس از آن مردم چند ناحيهء ديگر به اطاعتش درآمدند . آنوقت فرا ارت تصميم گرفت با آشوريان بجنگد ، اما در اين لشكركشى خودش كشته شد و قسمتى از ارتشش از ميان رفت .
در زمان پسر او به نام كياكسار ( 585 / 84 - 624 / 23 ) دولت ماد بسيار نيرومند شد و در رديف يكى از دولتهاى بزرگ آنزمان درآمد . اما در آغاز فرمانروائيش ضمن نبرد با اسكيفها شكست خورد ، و ناچار شد به آنها باج بدهد . بعدها كياكسار به تسلط اسكيفها در آسيا پايان داد ( بگفته هردوت اين پيشآمد در اثر فرار خائنانه عدهاى از رزمندگان اسكيف رويداد ) اما زمان اين پيشآمد روشن نيست . ظاهرا پيش از انجام نبرد با آشوريها ، كياكسار به يك رشته اصلاحات در ارتشش پرداخت : بهجاى چريكهائى كه از « كشورها » ى تابعش بهكار مىگرفت ، ارتش منظمى مركب از گروههاى نيزهدار ، آتشافروز و سوارهنظام آموزشديده سازمان داد .
ماد دوباره به جنگ با آشور پرداخت ، كشور اخير با مانا ، اورارت و مصر جنگى را عليه دولت جديد بابل و مخالفان ديگرش آغاز كرده بود . پس از آنكه ارتشهاى
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 69
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٦٩