( نام زبان آريائىهاى ديگر ، گذشته از هند و ايران ، هند و اروپائى ، و قسمتى آلمانى ، هيچكدام داراى مبناى علمى نيستند ) . تركيب زبان هند و اروپائى در جامعههائيكه غالبا در جنگلهاى معتدل اروپاى مركزى - جنوبى - شرقى مسكن گزيدند . پديد آمده است .
بعدا هنگامى كه اين جوامع از هم جدا شدند ، در سرتاسر سرزمين پهناور اروپا پخش گرديدند ، اما تا پيش از اواسط هزاره سوم تا آغاز هزاره دوم ق . م . اينها تا اندازهاى به هم پيوسته بودند .
قبائل آريائى مهاجر در اين هنگام در خاور ارئال جاى گزيدند اما در شمال اين منطقه قبايل فينو - اوگر سكونت داشتند ، اينها جنگلهاى شمال خاورى اروپا و اورال را اشغال كرده بودند . پس از تجزيهء يكپارچگى عشاير ايرانى ، اينها گويا در اين منطقه مسكن گزيدند ( احتمالا از دنيپر تا دشتهاى اورال ) ؛ زبانهاى گوناگون ايرانى مهاجران شباهتى زيادى به زبان هند و اروپائى اروپا نداشت - مثلا زبان اسلاوى و حتى زبانهاى فينو اوگر . تدريجا عشاير ايرانى در حدود نخستين سدههاى هزاره يكم ق . م . از شمال درياى سياه تا آسياى ميانه ازجمله ايران و افغانستان گسترده شدند .
ممكنست آنها از دشتهاى اروپا از طريق قفقاز يا از راه آسياى ميانه به ايران رو آورده باشند . تاكنون مدارك مشخصى بهدست نيامده كه حاكى از انتقال نياكان مادها يا پارسها و عشاير ديگر باختر ايران از آسياى ميانه باشد . اما در هزاره يكم ق . م .
اقوام شعبه شرقى ايرانى زبان ( غير از پارتها ، در تركمن صحرا و خراسان كنونى ) در اين سرزمين زندگى مىكردند .
بسيارى از اسناد باستانشناسى و زبانشناسى مىتوانند درباره عشاير ايران باخترى يا قفقاز قرينههائى بهدست دهند . ممكنست كه اين عشاير از دو سوى بحر خزر وارد ايران شده و در سرزمينهاى نزديك ، در يكزمان مسكن گزيده باشند . البته اين مهاجرت در حدود نيمه دوم هزارهء دوم ق . م . انجام گرفته است .
عشاير ايرانى زبان پيش از آغاز لشكركشىهاى آشوريها و اورارتها در ايران ساكن بودهاند ؛ در سدهء نهم ق . م . نزديك اروميه و قسمت بالائى دياله تا باختر ماد مىزيستند ، در سدههاى هشتم تا هفتم ق . م . در مرزهاى ايلام و در پايان سدهء نهم گروههائى از عشاير پارس در منطقه فارس و كرمان مسكن گزيدند ( كرمان از نام عشيره پارسى به نام كارامانى گرفته شده است ) .
در نخستين سدههاى هزاره يكم ق . م . در سرزمين ايران گروههاى نژادى ايرانى زبانان به گونهء گستردهاى پخش شدند . در اثر همزيستى ديرپاى اينان با ساكنان محلى ، درهم ادغام گرديدند . در چند منطقه اين عمل زودتر انجام گرفت ، و بهطور كلى روند
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 62
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٦٢