ضمن فوريه 1967 در منطقهء تهران بهرهبردارى از كارخانه بزرگ توليد برق كه با كمك فنى شركتهاى آلمانى ايجاد شده بود ؛ آغاز گرديد . اين كارخانه نيازمنديهاى برق سرتاسر ايران را بهوسيله كابلهاى برق تأمين مىكرد .
ضمن دسامبر 1967 در اهواز ( با كمك شركتهاى آلمانى و امريكائى ) چند كارخانه لولهسازى كه مواد اوليه نيمه آماده آن ( ورقههاى فولادى و غيره ) از خارج وارد مىشد ، گشايش يافت .
برخى تأسيسات ديگر در رشتههاى صنايع نوين ايجاد گرديد و از آنها بهرهبردارى شد .
استخراج معادن در دهه اخير كمى پيشرفت كرد . در درجه اول استخراج مواد معدنىايكه بهعنوان مواد خام كارخانه ذوب آهن به كار مىرفتند مورد توجه قرار گرفت .
در منطقه سرچشمه ( كرمان ) ذخيرهء سرشارى از مس كشف گرديد ، كه ميزان آن به 400 ميليون تن برآورد شد . بهمنظور بهرهبردارى از معادن مس به سال 1972 يك شركت دولتى ايرانى تشكيل شد ، اين شركت با كمپانى امريكائى « اناكوندا » قراردادى را منعقد كرد كه براى استخراج اين معادن به شركت نامبرده كمك فنى كند . كمپانى مس « سرچشمه » طرحى تهيه نمود كه ساليانه 145 - 160 هزار تن مس خالص بيرون دهد ، و حتى كارخانهاى بهمنظور ساختن كابلها و فرآوردههاى مسى ديگر را در ايران بنيان نهد . نيازمنديهاى داخلى ايران نزديك به 35 هزار تن مس در سال بود ، باقى مسهاى استخراجشده بايستى به خارج صادر مىگرديد .
استخراج كرم نسبت به پايان سالهاى 50 - آغاز 60 به ميزان چشمگيرى افزايش يافت . تمام محصولات كرم به خارج صادر مىشد . علاوهبراينها سرب ، روى ، گوگرد ، نيكل ، انتيمون ، فيروزه ، سنگ آهك ، نمك طعام ، ارسنيك ، سنگ خارا ، سنگ مرمر و غيره از معادن ايران استخراج مىگرديدند . به سال 1963 استخراج طلا هم آغاز شد .
اما بهطوركلى بايد يادآور شد ، كه بهرهبردارى از ذخاير معدنى ايران به مقدار كمى انجام گرفته است .
استخراج معادن نفت را بايد از اين قاعده كلى مستثنى شمرد ، 99 درصد اين معادن تا پيش از سال 1973 رسما و عملا در دست كمپانيهاى نفتى خارجى بهويژه كنسرسيوم بينالمللى نفت بود ، اين سازمان 90 % كل نفت ايران را استخراج مىكرد . در ظرف 10 سال از 1963 تا 1973 ، مقدار نفتى كه از چاههاى ايران بيرون كشيد به 4 برابر افزايش يافت . « 1 »
هامش
( 1 ) . در سال 1963 مقدار نفتى كه از معادن ايران استخراج شد 8 / 72 ميليون تن ؛ در سال 1974 اين مقدار به 302 ميليون تن و به سال 1975 به 268 ميليون تن رسيد .