اما در آن هنگام آلمانها طرح صنعت ذوب آهن ايران را بههم زدند . اين تلاشها پس از جنگ جهانى دوم از سوى ايران دنبال شد . در پايان سالهاى 50 - آغاز سالهاى 60 ايران دوباره مذاكراتى را دربارهء ساختمان كارخانه ذوب آهن با كمپانىهاى بزرگ اروپاى باخترى و انحصارگران امريكائى آغاز كرد . اما اينبار هم انحصارهاى اروپاى باخترى و امريكائى حتى اجازهء عملى كردن چنين طرحى را به ايران ندادند . اينان برآن بودند كه نگذارند ايران داراى صنايع سنگين شود و علاقه داشتند همانگونه كشورى كشاورزى باقى بماند .
آنوقت ايران مذاكرات در اينباره را با اتحاد جماهير شوروى آغاز كرد و پيشنهاد شوروى را درباره كمك فنى بهمنظور ساختمان كارخانه ذوب آهن پذيرفت . در پى اين مذاكرات به سال 1966 قراردادى مبنى بر همكارى اقتصادى دو دولت به امضاء رسيد ، در اين قرارداد ، ساختمان مجتمع ذوب آهن به كمك اتحاد شوروى ، در نزديكى اصفهان ، ايجاد كارخانه ماشينسازى در اراك و حتى كمك به لولهكشى گاز براى حمل گاز به شوروى و تدارك گاز در بعضى از شهرهاى ايران ، پيشبينى مىشد . در مدت كوتاهى در 55 كيلومترى شهر اصفهان با كمك شوروى مجتمع بزرگ ذوب آهن كه در آن 40 هزار كارگر به كار سرگرم مىشدند ، بنا گرديد . مواد خام اين كارخانه ( زغالسنگ و سنگ آهن ) از زرند و بافق كه بين كرمان و يزد قرار داشتند ، تأمين مىگرديد . براى رساندن زغالسنگ و سنگ آهن به مجتمع ، راهآهن ايجاد گرديد . اين گونه ، ساختمان مجتمع ذوب آهن ، تكانى در زمينهء پيشرفت استخراج معادن و ايجاد راهآهن در ايران پديد آورد .
حساب شد كه اين مجتمع در نوبت اول 600 هزار تن فولاد و چدن و در نوبت دوم 000 / 900 / 1 تن در سال توليد خواهد كرد . پس از آن پيشبينى مىشد توليد فولاد و چدن به 4 ميليون تن در سال خواهد رسيد .
علاوهبر كارخانه ذوب آهن اصفهان ، ايران ساختمان تأسيسات فلزكارى ديگر را طرحريزى كرد . در سپتامبر 1972 ، در اراك كارخانهء ماشينسازى بزرگى با كمك فنى شوروى آغاز گرديد و قرار شد توليد اين كارخانه ساليانه به 25 هزار تن بهرسد . فرآورده - هاى اين كارخانه ، ديك بخار ، جرثقيل ، ابزار استخراج معدن و وسايل ديگر بود تقريبا در همان هنگام در تبريز هم كارخانهء ماشينسازى ديگرى به كمك چكسلواكى تأسيس گرديد .
ضمن سپتامبر 1972 ساختمان كارخانه آلومينيمسازى با گنجايش 60 هزار تن توليد ساليانه ، در اراك پايان يافت ، اين كارخانه در چارچوب سازمان همكارى منطقهاى ايران پاكستان - تركيه با شركت كمپانى امريكائى « رينولدز آلومينيم كورپوريشن » به نام شركت آلومينيم ايران ، تأسيس گرديد . 79 % سهام اين شركت به ايران و 25 % به شركت امريكائى « رينولدز . . . . . » و 5 % به پاكستان تعلق داشت .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 599
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٩٩